Αρχείο Κριτικών

Κριτική | Μήδεια

Κριτική | Μήδεια

Η παλιά σχολή της θεατρικής κριτικής συνήθιζε να αποκηρύττει τα εισαγόμενα σκηνοθετικά ιδιώματα αναφορικά με τις αρχαίες τραγωδίες, όπου, συνήθως, ο χορός άλλοτε φάνταζε ένα προβληματικό και ομιχλώδες συστατικό και άλλοτε απουσίαζε εντελώς, προδίδοντας αμηχανία ή έλλειψη κατανόησης. Και ήταν απολύτως φυσικό, καθώς η «σχολή Ροντήρη», που ανδρώθηκε μέσα στα θεατρικά εργαστήρια του Max Reinhardt και η οποία προέτασσε μια τεχνική θεμελιωμένη σε επιστημονικά και όχι μόνο καλλιτεχνικά εργαλεία, δεν άφησε αδιάφορο τον κύκλο των λογίων και επαϊόντων της αρχαίας ελληνικής λογοτεχνίας. Παρόλα αυτά, μια τόσο σπουδαία παρακαταθήκη, που πέτυχε μετά από αιώνες να επανασυμφιλιώσει το ελληνικό και το διεθνές κοινό με τα κλασικά αριστουργήματα, διολίσθησε στο επίπεδο της τουριστικής ατραξιόν, στο πλαίσιο μιας πολιτιστικής λαογραφίας, αντί να μετουσιωθεί σε στοιχείο δημιουργικής έμπνευσης για περαιτέρω ερμηνευτικές προσεγγίσεις.

Περισσότερα...

Κριτική | Προμηθέας Δεσμώτης

Κριτική | Προμηθέας Δεσμώτης

Ο Άρης Μπινιάρης διαχειρίζεται τις τραγωδίες με έναν προσωπικό τρόπο. Τόσο στις «Βάκχες» όσο και, τώρα, στον «Προμηθέα Δεσμώτη» οι σκηνοθεσίες του θα μπορούσαν να χαρακτηριστούν περισσότερο μουσικοθεατρικές επιτελέσεις παρά τεθλασμένες εκδοχές παραδοσιακών φορμών. Σε κάθε περίπτωση, από τη στιγμή που το ηχητικό σκέλος των σκηνικών απόψεών του διαταράσσει σε μεγάλο βαθμό την αναλογικότητα των «κατά ποιόν» μερών της τραγωδίας, αυτό, από μόνο του, συνιστά μια τομή που, τουλάχιστον σε επίπεδο αναπαράστασης, οδηγεί σε άλλες ατραπούς.

Περισσότερα...

Κριτική | Ιχνευταί

Κριτική | Ιχνευταί

Η σκηνική απόδοση των «Ιχνευτών» του Σοφοκλή από τον Μιχαήλ Μαρμαρινό πρόδιδε μια στόχευση ερευνητική. Κατ’αρχάς, η ενασχόληση με ένα έργο που δεν έχει σωθεί ατόφιο και από το οποίο δεν είναι γνωστό παρά μονάχα ένα τμήμα του, υποβάλλει τον δημιουργό στη διαδικασία να αφουγκραστεί τις άρρητες πτυχές του, πέρα από την ανάγκη του να προσδώσει μια σχετική αυτοτέλεια στο κειμενικό θραύσμα που καλείται να διαχειριστεί. Ακολούθως, το γεγονός ότι η γνώση μας για το σατυρικό δράμα είναι γενικά ελλιπής (που θα ήταν ακόμη περισσότερο εάν δεν υπήρχε ο ευριπιδικός «Κύκλωπας», κάποιοι στίχοι από την «Ars poetica» του Ορατίου και, ίσως ακόμα, ο Isaac Casaubonus) συνιστά από μόνο του ένα γριφώδες περιβάλλον για την οποιαδήποτε ανάπτυξη μιας αναπαραστατικής ιδέας.

Περισσότερα...

Κριτική | Βάκχες

Κριτική | Βάκχες

Υπάρχει μια αντινομία ανάμεσα στο τι ακριβώς είναι οι ευριπιδικές «Βάκχες» και στο πώς, κατά καιρούς, διευθετούνται σκηνοθετικά. Πολλοί δημιουργοί, διαπνεόμενοι από αντισυμβατικές ιδέες, βλέπουν στο κύκνειο άσμα του αρχαίου τραγικού την ευκαιρία να περιγραφεί η μάχη ανάμεσα στον ορθολογισμό και στην έκρηξη της ελευθερίας που γεννούν οι φυσικοί νόμοι. Κινούμενοι, λοιπόν, προς αυτή την κατεύθυνση, υπερθεματίζουν ως προς τα αποτελέσματα της δράσης του θεού, αποσοβώντας, την ίδια στιγμή, αυτό καθαυτό το γεγονός της παρουσίας του, δηλαδή την ιδιότυπη διαδικασία Θεοφανείων. Προφανώς, λαμβάνοντας υπόψη ότι ο Ευριπίδης πραγματεύεται περισσότερο τις σχέσεις μεταξύ των ανθρώπων παρά τις σχέσεις μεταξύ ανθρώπων και θεών, καταλήγουν στο ότι ο Διόνυσος είναι περισσότερο όχημα και εργαλείο άσκησης θεατρικότητας παρά κεντρικός πυρήνας, απλά και μόνο ως εμφάνιση.

Περισσότερα...

Κριτική | Ορέστης

Κριτική | Ορέστης

Αναφερόμενος στον «Ορέστη» του Ευριπίδη (408) στην περίφημη «Παγκόσμια Ιστορία» του για το Θέατρο ο έγκριτος Βρετανός θεωρητικός Αλαρντάϊς Νίκολ αναφέρει χαρακτηριστικά: «Ολωσδιόλου αβέβαιο είναι το τι επιζητεί ο Ευριπίδης εδώ». Στο βαθμό που δεχόμαστε να συμμεριστούμε αυτή τη θέση, είναι εύλογο να γεννηθούν ερωτήματα για το ποιο μπορεί να είναι το όραμα μιας σύγχρονης σκηνικής ανασύστασης αυτού του όψιμου έργου του αρχαίου ποιητή.

Περισσότερα...

Κριτική | Ιφιγένεια η εν Ταύροις

Κριτική | Ιφιγένεια η εν Ταύροις

Μια πρώτη σκηνοθετική κάθοδος στο αρχαίο θέατρο του Ασκληπιείου με την τραγωδία «Ιφιγένεια η εν Ταύροις», χωρίς να θεωρείται εύκολη επιλογή, δεν παύει να είναι μια επιλογή λογικά προτεραιοποιημένη. Και αυτό γιατί, ενώ στο συγκεκριμένο δράμα, όπως και στον «Ορέστη», ο Ευριπίδης πλειοδοτεί ως προς το στοιχείο του μύθου (καθώς σπεύδει να συμπληρώσει την προηγούμενη ενασχόληση με αυτόν άλλων ποιητών, και ιδίως του Αισχύλου), εμφανίζοντας μάλιστα την περίφημη εργαλειοθήκη του και τη νεωτερική υφολογία του αναφορικά με τη διαγραφή των ηρώων στον υψηλότερο βαθμό αρτίωσής τους, δεν δίνει τροφή σε περίπλοκες οντολογικές, θεολογικές, ψυχαναλυτικές και λοιπές προσεγγίσεις, που αναμφίβολα συνοδεύουν άλλα έργα του, όπως, για παράδειγμα, την «Μήδεια» ή τις «Βάκχες».

Περισσότερα...

Κριτική | Προμηθέας Δεσμώτης

Κριτική | Προμηθέας Δεσμώτης

Χρειάζεται σθένος να αποκαθηλώσεις τον Προμηθέα από τον Καύκασο και να τον προσγειώσεις σε μια ταπεινή κουζίνα με ραμποτέ και φορμάϊκες.

Η επιχειρηματολογία του δημιουργού Νίκου Καραθάνου για αυτό το τόλμημα περιστρέφεται γύρω από την ανάγκη αλλαγής της κλίμακας μεγεθών και μετατόπισης από τα υπερβατικά στοιχεία του μύθου στη μυθολογία του καθημερινού ανθρώπου. Άλλωστε, ο μύθος, ανάμεσα στις τόσες άλλες προσεγγίσεις του, δεν συνιστά και μια πολιτισμική κατασκευή που περικλείει κοινωνικές και πολιτικές σημάνσεις, συμβολισμούς και έναν πληθωρισμό εννοιών; Δεν είναι υπερτοπικός στα δομικά στοιχεία του;

Περισσότερα...

Κριτική | Σπανός

Κριτική | Σπανός

Μετά από δύο συνεχείς ακυρώσεις παραστάσεων (η μία λόγω πυρκαγιών και η άλλη λόγω του θανάτου του Μίκη Θεοδωράκη) το έργο «Σπανός», σε σύλληψη, δραματουργική επεξεργασία και σκηνοθεσία του κ. Ιωσήφ Βιβιλάκη, Προέδρου του Τμήματος Θεατρικών Σπουδών του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών, παρουσιάστηκε εντέλει στο κοινό στις 27 Σεπτεμβρίου, στον προαύλιο χώρο της Μονής Δαφνίου, στο πλαίσιο των εκδηλώσεων «Όλη η Ελλάδα ένας Πολιτισμός», με μια πληθωρική παρουσία εκπροσώπων της επιστημονικής και ευρύτερα ερευνητικής κοινότητας της θεατρολογίας, της φιλολογίας, της θεολογίας και της μουσικολογίας.

Περισσότερα...

Κριτική | The 1821, Η Επιθεώρηση

Κριτική | The 1821, Η Επιθεώρηση

Πριν καλά καλά ανάψουν τα φώτα της ράμπας, η αρχική αίσθηση που φαίνεται να αποπνέει το εγχείρημα Φοίβου Δεληβοριά - Δημήτρη Καραντζά «The 1821, H Επιθεώρηση» αφορά μια εκδοχή του μέχρι πρότινος εκλιπόντος είδους με όλα τα στοιχεία του «μετά», με τα οποία οι καλλιτέχνες της νέας γενιάς έχουν συνθηκολογήσει (μια μετεπιθεώρηση στα μονοπάτια του μετα-δράματος, του μετα-μοντέρνου κ.λπ). Ωστόσο, τίποτε από όλα αυτά δεν συμβαίνει, ή κι αν ακόμα η συγκεκριμένη ανασύσταση επιχειρεί να οικειοποιηθεί ένα νέο ύφος και ήθος λόγου και απεύθυνσης αυτό, σίγουρα, δεν γίνεται ούτε ελιτίστικα ούτε με κάποιο επίχρισμα θεωρητικής προσέγγισης.

Περισσότερα...

Κριτική | Η θηλιά

Κριτική | Η θηλιά

Τα τελευταία χρόνια η επαναλειτουργία καλοκαιρινών θεάτρων στην Αθήνα με αξιόλογες παραστάσεις και με μια σημαντική σε αριθμητικά δεδομένα παρουσία του κοινού εγείρει εύλογα το ερώτημα μήπως στον αντίποδα του θεσμού του περιφερόμενου καλλιτέχνη και του μοιραία καταπονημένου καλλιτεχνικού προϊόντος θα έπρεπε να ανασυσταθεί πιο δυναμικά η εντός του κλεινού άστεως θεατρική δραστηριότητα με όλη εκείνη τη σημειολογία ενός μικρού και με αστικά χαρακτηριστικά τελετουργικού θερινής θεατρικής εξόδου. Πόσω μάλλον τώρα που η Αθήνα εξανθρωπίζεται και μετατρέπεται σε μια πραγματική ευρωπαϊκή πρωτεύουσα, φιλική για τους κατοίκους της ακόμα και το … «ζεστό μήνα Αύγουστο».

Περισσότερα...

Κριτική | Ελεύθεροι Πολιορκημένοι

Κριτική | Ελεύθεροι Πολιορκημένοι

Η περίοδος της απομάκρυνσης από τον φυσικό χώρο των παραστατικών τεχνών και το ζωντανό σώμα του ηθοποιού, αποκρυσταλλώθηκε ως ένας χρόνος συμπυκνωμένης εμπειρίας, περισυλλογής και κυρίως επαναπροσδιορισμού των μηχανισμών πρόσληψης των σκηνικών αυθεντιών. Μέσα από την πρωτόγνωρη δοκιμασία επανέκαμψε η ανάγκη για αναφορά στα συμφραζόμενα του συναισθήματος και στο λεξιλόγιο της ψυχολογίας, ενώ η αναπόδραστη κοινωνική αποστασίωση άνοιξε δρόμους για την θεατρική τέχνη, προκειμένου να διεκδικήσει νέους κώδικες, πιο επεξεργαστικούς σε σχέση με την θέασή της, αλλά και να διατρανωθούν καινούργια αιτήματα εκ μέρους του κοινού.

Περισσότερα...

Κριτική | Περιμένοντας τον Γκοντό

Κριτική | Περιμένοντας τον Γκοντό

Η πρώτη παράσταση που είδε τα φώτα της σκηνής μετά την περίοδο της καραντίνας, σηματοδότησε την ανάγκη για μια περιπλάνηση στην ενδοχώρα της μπεκετικής ιλαροτραγωδίας και με μια ουδόλως ασυσχέτιστη προς την περιρρέουσα ατμόσφαιρα αναμέτρηση με το μεταφυσικό βάρος της. Άραγε δεν είναι αλήθεια ότι η πρωτόγνωρη εμπειρία αυτής της κρίσης συνιστούσε από μόνη της έναν τόπο χωρίς πρόσωπο, έναν «ου τόπο», μια νεκρή ζώνη στην οποία δέσποζε το επικοινωνιακό χάος και το σκοτεινό, όσο και απροσδιόριστο, είδωλο μιας διαρκώς ανεσταλμένης λύτρωσης από το υπαρξιακό άλγος που γεννά ο τρόμος και ο εγκλεισμός; Μήπως οι απανταχού καταδικασμένοι σε απομόνωση άνθρωποι σε όλα τα μήκη και πλάτη του πλανήτη δεν είχαν να μοιραστούν κάτι από την ακινησία της ζωής του Βλαδίμηρου και του Εστραγκόν; Μήπως η ενδόμυχη προσδοκία τους για έξοδο από το τούνελ δεν προσλάμβανε το χαρακτήρα ενός άλλοθι για μια εσώτερη και πιο δομική παράλυση της ζωής, ενός ζόφου με επίχρισμα ευφρόσυνης ραστώνης;

Περισσότερα...

Κριτική | Όρνιθες

Κριτική | Όρνιθες

Οι αριστοφανικές «Όρνιθες» συσφαιρώνονται γύρω από την έννοια ενός «μη τόπου» που συνδέεται οργανικά με ένα συμπαγή πολιτικό προβληματισμό. Σε αυτή τη δημιουργία ο ποιητής επιλέγει συνειδητά να διαγράψει τα όρια μιας σκοτεινής απόστασης ανάμεσα στον εαυτό του και τον πραγματικό κόσμο και, την ίδια στιγμή, να ενθέσει επιδέξια στην ουτοπία του τις κωμικές καταστάσεις και τη σάτιρα, προσδίδοντάς τους μια ευφάνταστη αυθυπαρξία και επιτρέποντάς τους να εκδιπλώνονται σε ένα επάλληλο επίπεδο με ασθμαίνουσα ένταση.

Περισσότερα...

Κριτική | Λυσιστράτη

Κριτική | Λυσιστράτη

Το σύνολο των κωμωδιών του Αριστοφάνη συνιστά μια «ανοιχτή» συνθήκη  που εμπερικλείει εντός της γνωρίσματα και εκφάνσεις του θεάτρου από όλα τα στάδια της εξελικτικής πορείας του, ένα θεματολογικό και τυπολογικό σύμπαν που προοιωνίζεται κατοπινές σελίδες της ιστορίας της δραματουργίας και, με πρωτοφανή διορατικότητα, καίριους προβληματισμούς για το ρόλο και την ουσία του θεατρικού φαινομένου.

Περισσότερα...

Κριτική | Οιδίπους

Κριτική | Οιδίπους

Η απόπειρα για σκηνική διαχείριση μιας διακειμενικότητας συνοδεύεται από την ανάγκη να καταστούν σαφή τα ερμηνευτικά προτάγματα του δημιουργού, όπως αυτά προκύπτουν από μια διαδικασία σύνθεσης, αντιδιαστολής, κριτικής θεώρησης ή προτεραιοποίησης αξιοποιούμενων από ποικίλες πηγές οπτικών, επιχειρημάτων και προβληματικών, αλλά και να μεταστοιχειωθεί το συνολικό εγχείρημα σε παραστατικό γεγονός, προκειμένου να υπερασπιστεί το λόγο ύπαρξής του έναντι ενός κοινού με πολλαπλές στοχεύσεις: επιθυμία για μέθεξη, καταβύθιση στη ψευδαίσθηση, ψυχική ένταση, προσήλωση σε ένα διανοητικό ιστό, απόλαυση της εν γένει καλλιτεχνικής φυσιογνωμίας του.

Περισσότερα...

Κριτική | Χοντορκόφσκι

Κριτική | Χοντορκόφσκι

Κριτική από τον Γιώργο Παπαγιννάκη της όπερας "Χοντορκόφσκι", σε μουσική του Περικλή Λιακάκη και λιμπρέττο της Kristine Tornquist, που παρουσιάστηκε στο ΚΠΙΣΝ.

Περισσότερα...

Κριτική | Μεταγωγή

Κριτική | Μεταγωγή

Κριτική του Γιώργου Παπαγιαννάκη για την παράσταση του έργου "Μεταγωγή" του Γιώργου Βέλτσου (Θέατρο "Αργώ" - A Small Argo full of Art) σε σκηνοθεσία Χρύσας Καψούλη.

Περισσότερα...

Κριτική | Into the Woods

Κριτική | Into the Woods

Κριτική του Γιώργου Παπαγιαννάκη για την παράσταση του μουσικού έργου "Into the Woods" των Stephen Sondheim και James Lapine, σε σκηνοθεσία Δημήτρη Μπογδάνου (Eθνική Λυρική Σκηνή, Εναλλακτική Σκηνή ΚΠΙΣΝ).

Περισσότερα...

Κριτική | Ο δρόμος περνά από μέσα

Κριτική | Ο δρόμος περνά από μέσα

Κριτική του Γιώργου Παπαγιαννάκη για τη θεατρική παράσταση του έργου "Ο δρόμος περνά από μέσα" του Ιάκωβου Καμπανέλλη (Θέατρο "Μικρό Χορν").

Περισσότερα...

Κριτική | H βασίλισσα της ομορφιάς

Κριτική | H βασίλισσα της ομορφιάς

Κριτική του Γιώργου Παπαγιαννάκη για την παράσταση του έργου "Η βασίλισσα της ομορφιάς" του Martin McDonagh, σε σκηνοθεσία Ελένης Σκότη (Θέατρο "Επί Κολωνώ").

Περισσότερα...

Κριτική | Το Καινούργιο Σπίτι

Κριτική | Το Καινούργιο Σπίτι

Κριτική του Γιώργου Παπαγιαννάκη για την παράσταση "Το καινούργιο Σπίτι" του Κάρλο Γκολντόνι σε σκηνοθεσία Γιάννη Σκουρλέτη (Εθνικό Θέατρο).

Περισσότερα...

Κριτική | Θεατρικές τάσεις και βιογραφικό θέατρο

Κριτική | Θεατρικές τάσεις και βιογραφικό θέατρο

Κυρίαρχες θεατρικές τάσεις και βιογραφικό θέατρο. Παραδείγματα (κριτική): "Η Γερτρούδη Στάιν και η συνοδός της" του Win Wells, το "Αίνιγμα" του Hugh Whitemore και "Η απολογία της Μαρί Κιουρί" της Ευσταθίας Μαντζούφα.

Περισσότερα...

Κριτική | Χριστουγεννιάτικη Ιστορία

Κριτική | Χριστουγεννιάτικη Ιστορία

Κριτική του Γιώργου Παπαγιαννάκη για τη θεατρική παράσταση "Χριστουγεννιάτικη Ιστορία" του Τσαρλς Ντίκενς (Εθνικό Θέατρο, Ρεξ).

Περισσότερα...

Κριτική | Ο χορός της φωτιάς

Κριτική | Ο χορός της φωτιάς

Κριτική του Γιώργου Παπαγιαννάκη για τη θεατρική παράσταση "Ο χορός της φωτιάς" σε σκηνοθεσία Άρη Μπινιάρη (Δημοτικό Θέατρο Πειραιά).

Περισσότερα...

Κριτική | Πατέρας

Κριτική | Πατέρας

Κριτική του Γιώργου Παπαγιαννάκη για τη θεατρική παράσταση "Πατέρας" σε σκηνοθεσία Βασίλη Μπισμπίκη (θέατρο "Αποθήκη).

Περισσότερα...

Κριτική | Oedipus : Sex with mum was blinding

Κριτική | Oedipus : Sex with mum was blinding

Κριτική του Γιώργου Παπαγιαννάκη για τη θεατρική παράσταση-περφόρμανς "Oedipus: Sex with mum was blinding" σε σκηνοθεσία Έλλης Παπακωνσταντίνου (θέατρο "Σφενδόνη")

[Σημ.: Οι παραστάσεις έχουν ολοκληρωθεί).

Περισσότερα...

Κριτική | Αποκάλυψη

Κριτική | Αποκάλυψη

Κριτική του Γιώργου Παπαγιαννάκη για τη θεατρική παράσταση "Αποκάλυψη" σε σκηνοθεσία Θάνου Παπακωνσταντίνου (Στέγη Γραμμάτων και Τεχνών).

[Σημ.: Οι παραστάσεις έχουν ολοκληρωθεί).

Περισσότερα...

Κριτική | Στη μνήμη ενός μικρού παιδιού

Κριτική | Στη μνήμη ενός μικρού παιδιού

Κριτική του Γιώργου Παπαγιαννάκη για τη θεατρική παράσταση "Στη μνήμη ενός μικρού παιδιού" σε σκηνοθεσία Ιόλης Ανδρεάδη ("Άσυλο Ανιάτων Κυψέλης").

[Σημ.: Οι παραστάσεις έχουν ολοκληρωθεί].

Περισσότερα...

Κριτική | Ηλέκτρα-Ορέστης

Κριτική | Ηλέκτρα-Ορέστης

Κριτική του Γιώργου Παπαγιαννάκη για τη θεατρική παράσταση "Ηλέκτρα-Ορέστης" σε σκηνοθεσία Ivo van Hove (Αρχαίο Θέατρο Επιδαύρου, 2019).

Περισσότερα...

Κριτική | Kanata

Κριτική | Kanata

Κριτική του Γιώργου Παπαγιαννάκη για τη θεατρική παράσταση "Kanata" σε σκηνοθεσία του Robert Lepage (Ελληνικό Φεστιβάλ, 2019).

Περισσότερα...

Κριτική | Φιλοθέη, η αρχοντόπουλα των Αθηνών

Κριτική | Φιλοθέη, η αρχοντόπουλα των Αθηνών

Κριτική του Γιώργου Παπαγιαννάκη για την παράσταση θεάτρου σκιών "Φιλοθέη, η αρχοντόπουλα των Αθηνών" από την ομάδα "Οθόνιον".

Περισσότερα...

Κριτική | Αυτόχειρες παρθένοι

Κριτική | Αυτόχειρες παρθένοι

Κριτική του Γιώργου Παπαγιαννάκη για τη θεατρική παράσταση "Αυτόχειρες παρθένοι" σε σκηνοθεσία Susanne Kennedy (Ελληνικό Φεστιβάλ, 2019).

Περισσότερα...

Κριτική | Οιδίπους ( Ρόμπερτ Ουίλσον)

Κριτική | Οιδίπους ( Ρόμπερτ Ουίλσον)

Κριτική του Γιώργου Παπαγιαννάκη για τη θεατρική παράσταση "Οιδίπους" σε σκηνοθεσία Robert Wilson (Αρχαίο Θεάτρο Επιδαύρου, 2019).

Περισσότερα...

Κριτική | Himmelweg (Ο δρόμος για τον ουρανό)

Κριτική | Himmelweg (Ο δρόμος για τον ουρανό)

Κριτική του Γιώργου Παπαγιαννάκη για τη θεατρική παράσταση "Himmelweg" (Ο δρόμος για τον Ουρανό)  σε σκηνοθεσία Ελένης Καρακούλη (Ελληνικό Φεστιβάλ, 2019).

Περισσότερα...

Κριτική | Ο Καλός άνθρωπος του Σετσουάν

Κριτική | Ο Καλός άνθρωπος του Σετσουάν

Αφού στο α΄  άρθρο του Μικρού Οργάνου για το Θέατρο1 ο Brecht έχει ορίσει το θέατρο ως «δημιουργία ζωντανών απεικονίσεων, παραδοθέντων ή επινοηθέντων γεγονότων της ανθρώπινης συμβίωσης για σκοπό ψυχαγωγίας», συνεχίζει στο β’ άρθρο του ως εξής: «Και για να συμπεριλάβουμε περισσότερα, θα μπορούσαμε να προσθέσουμε και γεγονότα μεταξύ ανθρώπων και θεών …».

Περισσότερα...

Κριτική | Ο Γυάλινος Κόσμος

Κριτική | Ο Γυάλινος Κόσμος

Μια μικρή άμορφη μάζα από τσαλακωμένο χαρτί, που μέσα από τις ακανόνιστες, δαιδαλώδεις πτυχώσεις της προβάλλουν λεπτές δεσμίδες φωτός, αυτό φέρνει στον νου ο «Γυάλινος Κόσμος» του Δημήτρη Καραντζά στο θέατρο Κεφαλληνίας. Γιατί όλα και όλοι σε αυτό το έργο του Ουίλιαμς φέρουν τα ρυτιδωμένα ίχνη του φόβου, του εγκλεισμού, του ανεκπλήρωτου.

Περισσότερα...

Κριτική | Ανατόλ - Η μάχη των φύλων

Κριτική | Ανατόλ - Η μάχη των φύλων

Αν ο Βιεννέζικος Μοντερνισμός (1890-1914) κινήθηκε, κατ’αρχάς, προς την κατεύθυνση της διάρρηξης της σχέσης με το παρελθόν, την ενσωμάτωση της τέχνης στις ανάγκες του «τώρα» και την πρόταξη της υποκειμενικής αλήθειας σε μια εποχή απροσδιοριστίας και αμηχανίας μπροστά σε οτιδήποτε παραδεδεγμένο, αν οι φροϋδικές ψυχαναλυτικές θεωρίες και λογοτεχνικές διατυπώσεις άνοιξαν δρόμους για την απελευθέρωση του ατόμου από τις αγκυλώσεις και τους περιορισμούς του παλαιού κόσμου και την οικοδόμηση του «νέου ανθρώπου» με κέντρο βάρους το «εγώ», μένει να αναρωτηθεί κανείς αν η ανάσυρση εκείνου του πνεύματος ώσμωσης, μέσα από ένα έργο του Σνίτσλερ, μπορεί να λειτουργήσει σε μια εποχή εξίσου επαναπροσδιοριστική όπως η δική μας.

Περισσότερα...

Κριτική | Η λάμψη μιας ασήμαντης νύχτας

Κριτική | Η λάμψη μιας ασήμαντης νύχτας

Για να διακρίνουμε στο ιρλανδικό θέατρο μια γνήσια δραματουργική εντοπιότητα, θα πρέπει να ανατρέξουμε αρκετά πίσω, στον «παρτιζάνο» της εθνικής θεατρικής δημιουργίας Σων Ο’Κέηζυ, αργότερα, στον Μπράιαν Φρίελ, που διεθνοποίησε το ζήτημα της Β. Ιρλανδίας, ή ακόμα στον Χιου Λέοναρντ. 

Περισσότερα...

Κριτική | Τίμων ο Αθηναίος

Κριτική | Τίμων ο Αθηναίος

Έχει γίνει μόνιμη επωδός από τη λογοτεχνική κριτική η «προβληματικότητα» του  Τίμωνα, γέννημα σύμπραξης του Σαίξπηρ και του Μίντλτον. Προφανώς, σε σχέση με τα «συμφραζόμενα» της συνολικής σαιξπηρικής δημιουργίας, ο «Τίμων» μπορεί να υστερεί σε «αρτιμέλεια» δραματουργικής συνοχής και βάθους στην οικοδόμηση του κεντρικού προσώπου, ωστόσο, για τα δεδομένα της σύγχρονης, χωρίς όρια, θεατρικής παραγωγής, όπου ακόμα και κείμενα-θραύσματα ανάγονται σε μεγάλη τέχνη, η συζήτηση για τον Τίμωνα μοιάζει κλισέ. Πόσω μάλλον που οι παραστατικές φόρμες βρίθουν από καινοφανή ερμηνευτικά και τεχνικά μέσα και η ηγεμονία του σκηνοθέτη δημιουργεί ολοένα και πιο σύνθετους συσχετισμούς για την απόδοση ή, ενδεχομένως, τη βελτίωση κάθε «προβληματικού» συστατικού ενός θεατρικού έργου. 

Περισσότερα...

Κριτική | Βάτραχοι

Κριτική | Βάτραχοι

Οι «Βάτραχοι» (405 π.Χ.) καταγράφονται ως το «κύκνειο άσμα» της παραδοσιακής μορφολογίας της Αρχαίας Αττικής Κωμωδίας. Δεκατρία χρόνια αργότερα, με τις «Εκκλησιάζουσες», ο Αριστοφάνης θα προοιωνίσει αποφασιστικά, με την κατάργηση της «Παράβασης», τα νέα ήθη γραφής, ενώ με τον β΄ «Πλούτο» (388 π.Χ), όπου ο Χορός θα απολέσει οριστικά την ισχύ του, εισερχόμαστε στην εποχή της Μέσης  Αττικής Κωμωδίας. 

Περισσότερα...

Κριτική | Ηλέκτρα

Κριτική | Ηλέκτρα

Πιθανότατα τελευταία σε χρονολογική σειρά –μετά την «Ορέστεια» του Αισχύλου και την «Ηλέκτρα» του Ευριπίδη– η σοφόκλεια εκδοχή του μύθου των Ατρειδών με κεντρικό πρόσωπο την Ηλέκτρα, σύμβολο συνδυασμού κοινωνικής κατάρρευσης, αλλά και ακλόνητης βούλησης και προσμονής, επαναφέρει, μέσα από τα συμφραζόμενα της ομηρικής, αυτήν τη φορά, εποποιίας, το ηρωικό περιβάλλον, επάνω στο οποίο αποτυπώνεται έντονα η διαδρομή της εκδίκησης του οικογενειακού άγους. Αυτή η κατάθεση του μύθου δεν κομίζει μόνο το νεωτερικό ρεαλιστικό ανάγλυφο του Ευριπίδη, αλλά προχωρά εγκάρσια έως τα βάθη των ψυχικών εκδηλώσεων, στο φωτεινό εκείνο σημείο, όπου ο άνθρωπος τολμά και στρέφεται, από μόνος του, πιο αποφασιστικά προς την ενατένιση της δικής του συνθήκης, τη στιγμή που η θεϊκή παρέμβαση μοιάζει μάλλον αμήχανη, άνευρη ή, στην καλύτερη περίπτωση, δυσερμήνευτη. Η «Ηλέκτρα» του Σοφοκλή διψά για εκδίκηση, μακριά από θεσμικές εκζητήσεις και την όποια απαίτηση Δικαίου, τουλάχιστον όπως αυτή διατυπώθηκε στις «Χοηφόρες» του Αισχύλου. Εδώ το έλεος και ο φόβος καθαίρονται με έναν τρόπο, εξίσου πλησίον του ανακλαστικού κοινού αισθήματος για λύτρωση όσο και μιας λεπτής εκκρεμότητας για το ποια σφαίρα θα διεκδικήσει, εν τέλει, την αποκατάσταση της ηθικής τάξης. 

Περισσότερα...

Κριτική | Ηλέκτρα

Κριτική | Ηλέκτρα

Κι ενώ η «Ορέστεια» του Αισχύλου διερευνά τα όρια της δικαιοσύνης στη μεταφυσική τους διάσταση, το βάρος της ατομικής ευθύνης αλλά και την πολιτική προέκταση όλων αυτών μέσα από την προβολή τους στην όλη οργάνωση και λειτουργία της πολιτείας, και η σοφόκλεια «Ηλέκτρα», ως συμπύκνωση του μύθου των Ατρειδών, καταφεύγει σε μια περίτεχνα ασθμαίνουσα πορεία προς την απόλυτη ικανοποίηση του εκδικητικού μένους, χωρίς τοποθέτηση με ηθικό πρόσημο για «τα μετά» τη διάπραξη των εγκλημάτων, η «Ηλέκτρα» του Ευριπίδη (413 π.Χ.) καινοτομεί, καθώς απογυμνώνει τα πρόσωπα από το ηρωικό τους μεγαλείο, επαναπραγματεύεται το ζήτημα μιας ατελέσφορης αυτοδικίας και αμφισβητεί απροσχημάτιστα την εγκυρότητα των θεϊκών λόγων. 

Περισσότερα...

Κριτική | Cuckoo

Κριτική | Cuckoo

Τι συμβαίνει όταν μια οικονομική κρίση αφήνει βαθιές τις πληγές της σε μια κοινωνία και κυρίως στη νέα γενιά; Υπερβαίνοντας το δόγμα «η οικονομία είναι ψυχολογία» και, παραφράζοντάς το, ποιους μπορεί να αφορά αυτή η «ψυχολογία» και, εν τέλει, μήπως η λογική των αριθμητικών επιδόσεων είναι αντιστρόφως ανάλογη προς τις «ψυχολογικές επιδόσεις» εκείνων που κλήθηκαν να σηκώσουν το βάρος της κρίσης; 

Περισσότερα...

Κριτική | Μετά την πρόβα - Persona

Κριτική | Μετά την πρόβα - Persona

«Με τη μορφή σκηνικής διλογίας, ως προϊόν του κοινού θεματολογικού παρονομαστή για τη σχέση ζωής και θεάτρου, ο Ivo van Hove επανασύστησε τα μπεργκμανικά “Efter repetitionen” (“Mετά την πρόβα”) και “Persona”, παραγωγή του Toneelgroup του Άμστερνταμ, που άνοιξε το Φεστιβάλ Αθηνών. 

Περισσότερα...

Κριτική | ...et moralité

Κριτική | ...et moralité

Το “Farces et moralités” του Octave Mirbeau (1850-1917) είναι μια ανθολογία σύντομων θεατρικών έργων, που ανέβηκαν σε διάφορες σκηνές του Παρισιού το διάστημα από το 1894 μέχρι το 1904. Σε μια εποχή όπου στο Γαλλικό θέατρο επιπολάζει το φτηνό θέαμα για τις ανάγκες διασκέδασης του αστικού κοινού, ο Mirbeau επιχειρεί μια τομή εισάγοντας έναν ριζοσπαστικό τρόπο γραφής και μια ανατρεπτική θεματολογία. Για τη συγκεκριμένη ανθολογία δεν φείδεται να χρησιμοποιήσει τον όρο moralité, που παραπέμπει στα ηθικολογικά δράματα του Μεσαίωνα. Θα μπορούσε κανείς, ίσως, να φανταστεί συνάφειες με τα κατοπινά διδακτικά έργα του Brecht, ωστόσο οι προθέσεις του δεν περιορίζοται σε μια οριζόντια προπαγάνδα. Κατ’ουσίαν, επιχειρεί να αποδομήσει οποιαδήποτε παραδεδεγμένη αντίληψη για τη σχέση ατόμου-κοινωνίας και κάθε θεμελιακή ηθική, στοιχεία άρρηκτα δεμένα με τις αναρχικές του ιδέες.

Περισσότερα...

Κριτική | Eπαναστατικές μέθοδοι για τον καθαρισμό της πισίνας σας

Κριτική | Eπαναστατικές μέθοδοι για τον καθαρισμό της πισίνας σας

«Παρ’ ότι αμφίβολο για το εάν εμπίπτει στη σφαίρα του πειραματικού, το έργο της Αλεξάνδρας Κ* “Επαναστατικές μέθοδοι για τον καθαρισμό της πισίνας σας”, στην Πειραματική Σκηνή του Εθνικού Θεάτρου, προδίδει μια γραφή διόλου αβασάνιστη. Ενώ συστήνεται ως κάτι μεταξύ σύγχρονης ρεαλιστικής, ενίοτε πικρόχολα σατιρικής, ηθογραφίας με πολιτικοκοινωνικό πρόσημο, αφού διέλθει από τις ανατρεπτικές ατραπούς του in-yer-face (θυμίζει κάτι από τη δραματουργική στόφα του “Blasted” της Sarah Kane), “εκβάλλει” σε μια λύση αρκούντως ζοφώδη κι ένα σχόλιο αλληγορικό όσο και ειρωνικό, για τη σύγχρονη ελληνική πραγματικότητα. 

Περισσότερα...

Κριτική | Μετά την πρόβα

Κριτική | Μετά την πρόβα

Ο Ίνγκμαρ Μπέρκμαν (1918-2007) σφυρηλάτησε τη σχέση του με τη δραματουργία του Στρίντμπεργκ αξιοποιώντας την παρακαταθήκη που άφησε ο βετεράνος σκηνοθέτης και ηθοποιός Ούλαφ Μολάντερ στο Βασιλικό Θέατρο της Στοκχόλμης. Ο τελευταίος ήταν που αρχικά συνέβαλε στην απο-υλικοποίηση των στριντμπεργκικών έργων, κατά τις επιταγές του ίδιου του συγγραφέα, σύγχρονού του και συνεργάτη του. Δεν είναι τυχαίο, άλλωστε, που ο Μπέργκμαν υιοθέτησε την καθαρότητα, τη σαφήνεια και την απλότητα τόσο σε επίπεδο ερμηνείας (εκφράσεων προσώπου και κίνησης) όσο και σε επίπεδο σκηνογραφίας και φωτισμών. Μια καθαρότητα απαλλαγμένη από τις ακρότητες και τις περιγραφικές υπερβολές του νατουραλισμού αλλά και τις ασάφειες του συμβολισμού. Το “Ονειρόδραμα” του Στρίντμπεργκ, καλλιτεχνικός θρίαμβος του Μολάντερ, αποτέλεσε και δικό του προσωπικό στοίχημα για τέσσερις φορές.

Περισσότερα...

Κριτική | Η Αγριόπαπια

Κριτική | Η Αγριόπαπια

Με μια αντικειμενική θεώρηση θα ήταν, ενδεχομένως, επισφαλές για τις σύγχρονες σκηνικές αποδόσεις των ιψενικών δραμάτων να ερμηνεύονται με κριτήριο τα δεδομένα της εποχής που γράφτηκαν. Πολύ πιθανόν (αν όχι σίγουρα) κάτι τέτοιο θα δυσαρεστούσε και τον Ίψεν, του οποίου η τέχνη έδειχνε να ασφυκτιά μέσα στα στεγανά του τότε νεωτερικού ρεαλισμού και γι’αυτό, άλλωστε, και ο ίδιος επιζητούσε διαρκώς νέες οδούς για να απλώσει την τεχνική του και τα εκφραστικά του μέσα. Το γεγονός ότι ενστάλαξε τους λυρικούς χυμούς της ποιητικότητας μέσα σε καταστάσεις και πρόσωπα που είχαν αντληθεί από την πεζή πραγματικότητα, και συχνά από την πλέον εκχυδαϊσμένη μορφή της, και ότι κατέφυγε στο σύμβολο για να προσδώσει στην ποίησή του ικμάδα και δραματική ένταση βάθους, καταδεικνύει ότι, σε επίπεδο μορφολογίας, τον ανησυχούσε η στασιμότητα που απέπνεε η τεχνική του “καλοφτιαγμένου έργου” του Σκριμπ, πρόπλασμα και της δικής του τέχνης.

Περισσότερα...

Κριτική | Φεγγίτης

Κριτική | Φεγγίτης

Έχει γίνει “κοινός τόπος” για σύγχρονους ή νεόκοπους δραματουργούς το ιψενικό λυσάρι. Μετά από 160 και πλέον χρόνια η θεατρική γραφή φαίνεται να επανέρχεται με θρησκευτική ευλάβεια στην πεπατημένη των ερωτικών τριγώνων, της κληρονομικότητας, του Freud και της ψυχανάλυσης, των πολιτικών παρατηρήσεων, των εξαντλητικών -μέχρι τελικής πτώσης- διαλόγων. Αν και το σκηνικό τοπίο, κυρίως το αγγλοσαξωνικό, φέρνει κάτι από τη σφραγίδα του εγκλεισμού και της ερήμωσης, που κομίζει η παράδοση του παραλόγου και που επεκτείνεται βαθιά μέχρι τις ζωές των προσώπων, παρ’όλα αυτά, οι ίδιες οι τεχνικές ανακυκλώνονται ωσάν ο χρόνος να έχει σταματήσει ή να επικρατεί γενικευμένο έλλειμμα έμπνευσης.

Περισσότερα...

Κριτική | Οι Δούλες

Κριτική | Οι Δούλες

Ένα θέατρο εν θεάτρω, ένας “από μηχανής θεός”, και η τελική σφραγίδα του εθελούσιου θανάτου που αποκαλύπτει τη διηνεκή σχέση των αντι-ηρώων του Ζαν Ζενέ με αυτόν, αλλά και τη λυτρωτική τους έξοδο στη σφαίρα μιας ιδιότυπης “αγιότητας”, που επιφέρει η απόλυτη ταπείνωση μπροστά στη συνειδητοποίηση του αναπόδραστου της αμαρτίας, όλα αυτά συνιστούν το τρίπτυχο που διαρθρώνει τις “Δούλες”.

Περισσότερα...

Κριτική | Jesus Christ Superstar

Κριτική | Jesus Christ Superstar

To «Jesus Christ Superstar» εντάσσεται στη μόδα της ροκ όπερας που εμφανίστηκε στα τέλη της δεκαετίας του 1960. Σε ένα κλίμα γενικότερης αμφισβήτησης και ανησυχίας για το πού οδεύει ο κόσμος, με τα αντιπολεμικά αισθήματα και τα κινήματα των χίππις σε έξαρση, οι The Who’s ανοίγουν τον δρόμο στη ροκ όπερα με το «Tommy», την ιστορία ενός παιδιού που, μπροστά στο έγκλημα, ανακαλύπτει έναν εναλλακτικό τρόπο να διανοείται και να αισθάνεται. Το ροκ μιούζικαλ «Ηair» θα ταράξει επίσης τα νερά με τις απροκάλυπτες ψυχεδελικές του προεκτάσεις, ενώ θα ακολουθήσουν και άλλα αιρετικής θεματολογίας όπως το «Godspell» και το «Rocky Horror Show». 

Περισσότερα...

Κριτική | Καμπαρέ

Κριτική | Καμπαρέ

To 1929 o Κρίστοφερ Ίσεργουντ ταξιδεύει στο Βερολίνο για να επισκεφθεί τον παλιό του συμμαθητή, συνεργάτη και εραστή του Ουίσταν Ώντεν. Η πόλη ζει τις τελευταίες αναλαμπές της πολιτιστικής έξαρσης της Δημοκρατίας της Βαϊμάρης, μια περίοδος όπου η έκρηξη της καλλιτεχνικής δημιουργίας και της πρωτοπορίας συμβάδιζε με ένα ραγδαίο κοινωνικό και πολιτικό εκφυλισμό: ταξικές ανισότητες, υπέρμετρος πληθωρισμός, ανεργία, εγκληματικότητα, αλλεπάλληλες διαδηλώσεις και απεργίες και στο βάθος ο Εθνικοσοσιαλισμός να υφαίνει αργά και σταθερά τα δίχτυα της δολερής ρητορικής του την ίδια στιγμή που οι διάσπαρτοι πυρήνες των κομμουνιστών διεκδικούσαν τον έλεγχο της πολιτικής σκηνής.

Περισσότερα...

Κριτική | Το Τραμ με το όνομα Πόθος

Κριτική | Το Τραμ με το όνομα Πόθος

Σχεδόν τίποτα μονοσήμαντο δεν υπάρχει στον Τέννεσση Ουΐλλιαμς. Δραματουργικό ιδίωμα, χαρακτήρες, σκηνικός χώρος, φωτισμός, ατμόσφαιρες, περιγραφές και αισθητική διασταυρώνονται με σύμβολα, ιστορικές συντεταγμένες, ψυχαναλυτικές παρατηρήσεις, προσωπικά βιώματα και εμπειρίες, με την παραμορφωτική δύναμη του ονείρου ή την αποκαλυπτική του ενάργεια, τους δαιδάλους της ψευδαίσθησης, τη σύγκρουση των τεκτονικών πλακών, της εξωτερικής πραγματικότητας και της εσώτερης, που εκφράζουν οι βασανισμένες ψυχές των έργων του. Ειδικά για το «Το τραμ με το όνομα Πόθος», την τραγωδία της σύγκρουσης των δύο ασύμβατων κόσμων, του ματεριαλιστικού και του ιδεαλιστικού, που ανάμεσα στο χάος που τους χωρίζει παρεμβάλλεται με σαρκαστικό τρόπο η έλξη και η επιθυμία, τόσο εκκωφαντικά ανεκπλήρωτες όσο και απροκάλυπτα υπαρκτές, ο ίδιος ο Ουΐλλιαμς είχε διαμηνύσει: «Η Μπλανς δεν είναι ο ακηλίδωτος άγγελος και ο Στάνλεϋ δεν είναι διαβολικός. Μην παίρνετε θέση και μην προτείνετε ηθική». Για να πει ακόμα: «Η σχιζοφρένεια της Μπλανς είναι ένας διχασμός ανάμεσα στο “Αυτό” και το “Υπερεγώ”, ανάμεσα στη λίμπιντο και στην ανάγκη για εκλέπτυνση και αγνότητα». Όλοι είμαστε φτιαγμένοι από θραύσματα του παρελθόντος, κληρονομιά των προγόνων μας, όλοι είμαστε κατά κάποιον τρόπο διάτρητοι, και άρα τρελοί…

Περισσότερα...

Κριτική | Το Τίμημα

Κριτική | Το Τίμημα

Η σοφίτα του σπιτιού των Φρανζ, λίγο πριν γίνει χαλάσματα. Εκεί όπου φώλιασαν οι ευτυχισμένες στιγμές και οι προσδοκίες τους και αργότερα σωρεύτηκαν τα συντρίμμια και η οδύνη τους, που έφερε μαζί του το κραχ του ’29. Σαν στοιχειά του παρελθόντος μια ραγισμένη άρπα, μια μαλκαμπίνα, μερικές καρέκλες, ένα πικάπ, κάποιοι δίσκοι με ψεύτικα γέλια .… Ο Βίκτορ και η αλκοολική γυναίκα του Έστερ ψάχνουν απελπισμένα λίγα πολύτιμα δολάρια, ξεπουλώντας μνήμες και σκονισμένα θραύσματα ενός παρελθόντος. Ο Ουώλτερ, αδελφός του Βίκτορα, λαμπρός επιστήμονας αλλά δυστυχισμένος άνθρωπος, επιστρέφει ως συμφιλιωτής από μηχανής θεός μετά από χρόνια σιωπής, και ο Σόλομον, ένας συμπαθητικός, αν και κάπως εξοργιστικός, παππούς, εκτιμητής αντικειμένων, διδάσκει με τη σοφία του ρεαλισμό, φωτίζοντας τη γυμνή αλήθεια των ανθρώπινων πραγμάτων και σχέσεων.

Περισσότερα...

Κριτική | Έξω χιονίζει

Κριτική | Έξω χιονίζει

 

Ο ηρωισμός “ανθίζει” κυρίως στα πεδία των μαχών. Πίσω από τις ιαχές και τις νίκες κρύβονται ανθρώπινες υπάρξεις, που διψούν για ζωή, άνθρωποι απλοί, καθημερινοί, με σάρκα και οστά, και προπαντός ψυχή, που θέλουν να φάνε, να πιουν, που λαχταρούν να αγαπήσουν, να κάνουν έρωτα, να ξεχάσουν τον ζόφο της εποχής τους και τη μοίρα τους, καθώς γίνονται αθύρματα των “μεγάλων” και εύκολη λεία των μεγαλεπήβολων πολέμων τους.

Περισσότερα...

Κριτική | Η γυναίκα με τα μαύρα

Κριτική | Η γυναίκα με τα μαύρα

Το φάντασμα του Δαρείου των “Περσών”, εκείνο του Κλαύδιου στον “Άμλετ” ή του “Δον Ζουάν” και, αργότερα, όσα συναντάμε στον Στρίντμπεργκ, στον Εντουάρντο ντε Φίλιππο ή ακόμα και στον Νόελ Κάουαρντ (για να αναφερθούν ορισμένες μόνο περιπτώσεις), αποδεικνύουν ότι η παγκόσμια δραματουργία επιλέγει να “συνδιαλέγεται” διαχρονικά και με συνέπεια με το υπερφυσικό, ως ένα σκηνικό εργαλείο με διάφορες εκφάνσεις και πολλαπλή επενέργεια στο πεδίο της πρόσληψης και της θεατρικότητας. Ο Τσβέταν Τοντόροφ στην “Εισαγωγή στη φανταστική λογοτεχνία” αναφέρει χαρακτηριστικά ότι “στο θέατρο η εναλλακτική που δίνεται δεν έχει να κάνει αποκλειστικά με το φανταστικό και το πραγματικό, αλλά και με το φυσικό και το υπερφυσικό, καθώς επίσης και ότι το κείμενο οφείλει να υποχρεώνει τον αναγνώστη σε μία ταλάντευση ανάμεσα σε μία φυσική και υπερφυσική εξήγηση των γεγονότων που αναπαριστάνονται”.

Περισσότερα...

Κριτική | Ο φάρος

Κριτική | Ο φάρος

Παραμονή Χριστουγέννων στο Μπάλντοϊλ, βόρεια του Δουβλίνου. Ένα ταπεινό διαμέρισμα, ένα φτηνό χριστουγεννιάτικο δέντρο, ο Σάρκυ, ο τυφλός αδελφός του Ρίτσαρντ, οι φίλοι Ιβάν και Νίκυ κι ένας παράξενος επισκέπτης, ο Λόκχαρτ. Το αλκοόλ ρέει, οι συζητήσεις ανάβουν, οι γλώσσες χάνουν τον έλεγχο. Αναπάντεχα, όταν η πεζότητα έχει επιβάλει την χαυνωτική της αύρα, ο παράξενος επισκέπτης αποκαλύπτει τον μεταφυσικό του ρόλο και ο βασανιστικός έλεγχος συνείδησης αλλά και η αγωνία της εξιλέωσης για όσα έγιναν και δεν έπρεπε να γίνουν ή για όσα έπρεπε να γίνουν και δεν έγιναν μόλις αρχίζει.

Περισσότερα...

Κριτική | Ο Αμπιγιέρ

Κριτική | Ο Αμπιγιέρ

Ιανουάριος του 1942. Ο Β’ Παγκόσμιος Πόλεμος μαίνεται. Βομβαρδισμοί, αεροπορικές επιδρομές, σειρήνες συναγερμού ταράζουν τη γαλήνη της βρετανικής επαρχίας. Κι ενώ όλοι τρέχουν στα καταφύγια, ο Σερ, ένας περιοδεύων τριτοκλασάτος ηθοποιός σαιξπηρικών ρόλων αντιστέκεται και επιμένει να βγει στη σκηνή. “Απόψε θα ακουστεί ο λόγος του Ουίλιαμ Σαίξπηρ όσο κι αν αυτοί εκεί πάνω κάνουν ό, τι μπορούν για να με αποτρέψουν! Εμπρός λοιπόν, βομβαρδίστε μας, αφανίστε μας, αλλά κάθε λέξη που θα εκστομίσω απόψε, κάθε στίχος θα είναι ένα αλεξικέραυνο, που πάνω του θα συντρίβεται όλος ο τρόμος που θέλετε να μας σπείρετε”, διατρανώνει με πάθος, καθώς η παραφροσύνη των καιρών ορθώνει το απειλητικό της ανάστημα μπροστά στο δικό του όραμα της δημιουργίας και της τέχνης, που έχτισε ταπεινά και με κάματο μια ολόκληρη ζωή.

Περισσότερα...

Κριτική | Heisenberg

Κριτική | Heisenberg

“Όταν κοιτάς κάτι και το παρατηρείς από πολύ κοντά δεν μπορείς να προσδιορίσεις ούτε που ακριβώς βρίσκεται ούτε πόσο γρήγορα κινείται”. Από την απρόβλεπτη και κινητική ιδιότητα των σωματιδίων του Heisenberg, των οποίων η αοριστία είναι ταυτόσημη με τη φύση τους, στροφή στην πραγματική ζωή, στις κοινωνικές σχέσεις και στην αποκωδικοποίηση της ανθρώπινης καθημερινότητας, όπου όλα διαμορφώνονται μέσα από μια κιστέρνα χαοτικών μακρο-εμπειριών και τυχαιοτήτων και της κοινής συνισταμένης τους, από μια “μέση τιμή” εκβάσεων των πραγμάτων αλλά και από εκείνη την απροσδιόριστη ακολουθία δεδομένων, που μπορεί να αλλάζει κάθε φορά τον ρου των εξελίξεων ανατρέποντας τα πάντα.

Περισσότερα...

Κριτική | Ο Ζητιάνος

Κριτική | Ο Ζητιάνος

Από τη λαογραφική απεικόνιση του ελληνικού τοπίου και της παράδοσης, κατά τα πρότυπα του άλλοτε θρυλικού Ελληνικού Λαϊκού Θεάτρου του Μάνου Κατράκη στις δεκαετίες ’50-’60, μέσω της πιστής, αυθεντικής αναπαράστασης και με στόχο τη διέγερση της εθνικής μνήμης, μέχρι τις σύγχρονες δραματουργικές συνθέσεις, κυρίως, πεζογραφημάτων (αφαιρετικές και συμπτυγμένες) και την αξιοποίηση της ανάπτυξης των σχολών σωματικής υπόκρισης (Lecoq, Complicité, Viewpoints κλπ), κατά την απόδοση της συνθετότητάς τους (ετερόκλητων τύπων και χαρακτήρων και σκιαγράφησης τοπικών και χρονικών ιδιαιτεροτήτων, ιδεών και νοημάτων), έχουν μεσολαβήσει σημαντικότατες εξελίξεις προς την κατεύθυνση χειραφέτησης της σκηνικής δημιουργίας.

Περισσότερα...

Κριτική | Για την Ελένη

Κριτική | Για την Ελένη

Ακόμα και σήμερα η εκτέλεση της Ελένης Παπαδάκη (1908-1944) αφήνει βαριά τη σκιά της στην ιστορία της πολιτικής και καλλιτεχνικής ζωής του τόπου. Το τραγικό της τέλος, ανάλογο με αυτό του Μέγερχολντ και του Λόρκα, αποδεικνύει περίτρανα πόσο δύσκολο είναι να γίνει καταληπτό το ελεύθερο και πνευματικά ανώτερο υπόβαθρο του μεγάλου καλλιτέχνη μέσα σε παροξυντικές συνθήκες τυφλής βίας, ιδεολογικής ακαμψίας και μισαλλοδοξίας.

Περισσότερα...

Κριτική | Νεκρή ζώνη

Κριτική | Νεκρή ζώνη

Ένα ζήτημα που απασχολεί την απόδοση των Πιντερικών έργων είναι η διαχείριση του ρεαλιστικού στοιχείου τους και του τι αυτό σηματοδοτεί.

Περισσότερα...

Κριτική | Κοριολανός

Κριτική | Κοριολανός

Ο Κοριολανός κατακρίθηκε για έλλειψη δραματουργικής απλοχωριάς και ευφάνταστου μυθοπλαστικού τοπίου, τέτοιου που να προσδίδει στο κεντρικό πρόσωπο μια αύρα υπερβατική, αν όχι μεταφυσική, ανάλογη με εκείνες που περιέβαλλαν τους ήρωες των άλλων μεγάλων τραγωδιών της δεύτερης σαιξπηρικής συγγραφικής περιόδου (1600-1608). Αντίθετα, ο Γάιος Μάρκιος εκπροσωπεί έναν οριζόντια σκιαγραφημένο ήρωα με μάλλον αυχμηρά και μονολιθικά χαρακτηριστικά και με ελάχιστες αμβλύνσεις, που να προχωρούν πέρα από το στενό ιστορικό πλαίσιο.

Περισσότερα...

Κριτική | Θείος Βάνιας

Κριτική | Θείος Βάνιας

Η μελαγχολικά φωτισμένη σκηνή αποκαλύπτει μια πινακοθήκη από φιγούρες αλλόκοτες. Κάθε άλλο από την κλασική τσεχωφική τυπολογία. Άνθρωποι παράξενοι, σαν πυροβολημένα πορτραίτα, με σκοτεινά χαρακτηριστικά, κάτι ανάμεσα στο λούμπεν και την καρικατούρα. Πρόσωπα που δεν ξέρει κανείς αν πρέπει να τα οικτίρει ή να γελάσει μαζί τους.

Περισσότερα...

Κριτική | Ο γάμος της Μαρίας Μπράουν

Κριτική | Ο γάμος της Μαρίας Μπράουν

Θεατρικά ο Φασμπίντερ συνδέεται με τις ιδεολογικές και αισθητικές επιλογές του Action-Theater και του Antiteater, στο Μόναχο των τελών της δεκαετίας του ’60. Και οι δύο περιπτώσεις, εμπνευσμένες από τις θέσεις του Living Theater για το θέατρο, ως φιλοσοφία και πράξη, στηρίχτηκαν στην αρχή της συλλογικότητας θέτοντας παράλληλα ως βασική αρχή την ακραία κριτική των κοινωνικών μηχανισμών και των ηθών της αστικής τάξης, έτσι όπως διαμορφώθηκαν στη μεταπολεμική περίοδο.

Περισσότερα...

Κριτική | Φεστιβάλ Αναλόγιο 2017

Κριτική | Φεστιβάλ Αναλόγιο 2017

Το ANALOGIO FESTIVAL, μέλος του οργανισμού EFA/EFFE (European Festivals Association/ Europe for Festivals- Festivals for Europe), επέστρεψε στο Θέατρο Τέχνης, στην σκηνή της οδού Φρυνίχου 14 στην Πλάκα, από τις 16 έως και τις 24 Σεπτεμβρίου 2017, παρουσιάζοντας ένα πολυδιάστατο πρόγραμμα, δίνοντας έμφαση στην νέα καλλιτεχνική δημιουργία, με στόχο πάντα την ανάδειξη της ελληνικής δραματουργίας, του θεατρικού λόγου, της θεατρικής γραφής και της νεότερης πολιτιστικής δημιουργίας.

Περισσότερα...

Κριτική | Olivier Py : Προμηθέας Δεσμώτης - Ικέτιδες

Κριτική | Olivier Py : Προμηθέας Δεσμώτης - Ικέτιδες

Με κοινό παρονομαστή τον μύθο τής Ιώς ο Olivier Py συνέζευξε τις αισχυλικές τραγωδίες ‘Προμηθέας Δεσμώτης’ και ‘Iκέτιδες’ σε μία ενδιαφέρουσα ενότητα. 

Περισσότερα...

Κριτική | Οιδίπους επί Κολωνώ

Κριτική | Οιδίπους επί Κολωνώ

Με τον Ὁιδίποδα επί Κολωνώ᾽ ο Σοφοκλής, όντας στη δύση τής ζωής του, συλλαμβάνει τη μετάσταση σε μία άλλη ‘περιοχή’ του τραγικού και μία αναχάραξη τών μεταφυσικών διαστάσεων τής έννοιάς του. Με τη διανοητική του μεστότητα ο ποιητής μεριμνά για την αποκατάσταση τού πολύπαθου ήρωά του που στέκεται στο κέντρο, μεταξύ τής υποκειμενικής αναμαρτησίας του και τής ετυμηγορίας τής θείας Δικαιοσύνης. Έχοντας διέλθει τη στενωπό τών παθών του, ο Οιδίποδας διεκδικεί το αξίωμα τού εκλεκτού τών θεών και μία θέση σε ανώτερη σφαίρα. Με το παράδειγμα τής αυτοτιμωρίας του, το υψηλό του φρόνημα και το κεκτημένο τής αυτεπίγνωσης συγκαταλέγεται πλέον μεταξύ τών ηρώων, έτσι που η απώλεια τής επίγειας εξουσίας του να αντισταθμίζεται με μία άλλη, αυτή τη φορά πνευματική, που θα ελέγχει όλους όσους εγκαταλείπει πίσω του.

Περισσότερα...

Κριτική | Βάκχες

Κριτική | Βάκχες

Πειραματικός αναστοχασμός και σκηνική πραγματεία, όπου τα παραστατικά τεχνικά εργαλεία πρωταγωνιστούν, ως σημαίνοντα μίας προβληματικής με άξονα τη σχέση ατόμου-συνόλου και μύησης στην έννοια τού ‘άλλου’, θα χαρακτηρίζονταν οι ευριπιδικές ‘Βάκχες’ σε σκηνοθεσία Έκτορα Λυγίζου (ΔΗΠΕΘΕ Λάρισας). Στη συγκεκριμένη θεώρηση δέσποζε η σχετικοποίηση τής δραματικής φόρμας μέσω μίας άλλης, αφηγηματικής, ως αδρή υπαγόρευση τού στοιχείου τής εναλλαγής τών ρόλων και τής αντιμετάθεσής τους με τη λογική τής Υποδιαίρεσης και τού Συγκρητισμού στην υπόκριση.

Περισσότερα...

Κριτική | Άλκηστη

Κριτική | Άλκηστη

Επέχοντας θέση σατυρικού δράματος το αρχαιότερο σωζόμενο έργο τού Ευριπίδη, η “Άλκηστις” (438 π.Χ), παραμένει μερικώς αταξινόμητο. Ο αρχαίος μύθος τής γυναίκας που θυσιάζεται για την επιβίωση τού άνδρα της, σφυρηλατημένος στη δραματική παράδοση ήδη από τον Φρύνιχο, βρίσκει στην ευριπιδική εκδοχή την απόλυτη καλλιτεχνική αρτίωση με την απόδοση εκλεπτυσμένων αποχρώσεων ψυχολογικού τοπίου, όπως εκδηλώνονται μέσα στη θερμοκρασία τών πλέον έντονων κι αλληλοσυγκρουόμενων συναισθημάτων.  

Περισσότερα...

Κριτική | Ιφιγένεια εν Αυλίδι

Κριτική | Πέρσες

Κριτική | Πέρσες

Κριτική | Πέρσες

Στους «Πέρσες» ο Αισχύλος οδηγεί την ιστορία στον μύθο. Οκτώ μόλις χρόνια μετά τη ναυμαχία τής Σαλαμίνας, όπου συμμετείχε και ο ίδιος, «μεταβαίνει» στο πεδίο των ηττημένων Περσών, όχι για να συνθέσει ένα δραματικό ιστορικό ντοκουμέντο, ούτε ένα «σκηνικό πανηγυρικό» επιχαίροντας με τη συντριβή των εχθρών, αλλά για να προσδώσει στην πρόσφατη επικαιρότητα οικουμενικές διαστάσεις και υπερβατική ερμηνεία, επισείοντας τους κινδύνους των συρράξεων και προσδιορίζοντας, μέσω τής θεολογίας του και τής θεώρησης τού «πάθει μάθος», τα περιορισμένα πλαίσια τής ανθρώπινης αυτοβουλίας και δράσης.

Περισσότερα...

Κριτική | Μήδεια

Κριτική | Μήδεια

Διαβάστε την κριτική στην ηλεκτρονική έκδοση της εφημερίδας "H Άποψη"

Κριτική | Μήδεια

Περισσότερα...

Κριτική | Letter to a Man

Κριτική | Letter to a Man

Με το “Letter to a Man” o Robert Wilson επανακάμπτει θεματολογικά στον οικείο χώρο των διαταραχών (προσωπικότητας και ψυχικών) μέσα από τον οποίο, και με σημείο εκκίνησης το “Deafman Glance”, συστήθηκε στις αρχές της δεκαετίας του ’70.

Περισσότερα...

Κριτική | Η Δημοκρατία στην Αμερική

Κριτική | Η Δημοκρατία στην Αμερική

Η δύναμη στο θέατρο του Romeo Castellucci συνίσταται ακριβώς στη συνύπαρξη της παραβολής και του απλοϊκού μύθου με τη σοβούσα σθεναρή πολιτική ή άλλη τοποθέτηση. Μια δραματουργική και σκηνική συνθήκη που καθίσταται ακόμα πιο σύνθετη καθώς διέρχεται από τις ατραπούς μιας συνεπούς εικαστικής θεώρησης, όπου η πρόσληψη άλλοτε αφορά τις αισθήσεις κι άλλοτε τη διανοητική ή γνωστική επάρκεια του δέκτη.

Περισσότερα...

Κριτική | Εvita

Κριτική | Εvita

Τέσσερα χρόνια πριν από την κρίση στα Φώκλαντ, κι ενώ η Θάτσερ αναρριχάται στην πρωθυπουργία, το hit του West-End αναδεικνύεται η Εvita των Andrew Lloyd Webber και Τim Rice.

Περισσότερα...

Κριτική | Evita

Κριτική | Evita

Τέσσερα χρόνια πριν την κρίση στα Φώκλαντ κι ενώ η Θάτσερ αναρριχάται στην πρωθυπουργία, το hit του West-End αναδεικνύεται η Εvita των Andrew Lloyd Webber και Τim Rice. Τυχαίο; Ίσως. Το σίγουρο είναι πάντως πως ο μύθος της Εύας Ντουάρτε, της θρυλικής Santa Evita των Αργεντίνων ντεσκαμιζάδος έμελλε να επικρατήσει και να διαμορφώσει το πολιτικό credo του περονισμού, που διαχρονικά -και για πόσο ακόμα άραγε;- ευαγγελίζεται την ήπια αλλαγή των συσχετισμών προς όφελος των κοινωνικά  αποκλεισμένων. Μια πολιτική παρακαταθήκη που αναμφισβήτητα, όμως, συνοδεύτηκε από άμετρο λαϊκισμό, διασπάθιση δημόσιου χρήματος, νεποτισμό, φαυλοκρατία και φίμωση του Τύπου…

Περισσότερα...

Κριτική | Η δύναμη του σκότους

Κριτική | Η δύναμη του σκότους

Διαβάστε την κριτική στην ηλεκτρονική σελίδα της Εφημερίδας "Η Άποψη"

Κριτική | Η δύναμη του σκότους

Περισσότερα...

Κριτική | Η δύναμη του σκότους

Κριτική | Η δύναμη του σκότους

Ανακαλύπτοντας όψιμα τη δραματουργία ο Λεβ Νικολάγιεβιτς Τολστόι (1828-1910) είδε το θέατρο ως πεδίο όπου η αισθητική καθίσταται μέσο έκφρασης της ηθικής. Τα έργα του, ουσιαστικά σκηνικές παραβολές, μεταγγίζουν ατόφιο το θρησκευτικό συναίσθημα στη βάση μιας μανιχαϊστικής θεώρησης του κόσμου με τυπική επωδό το ξύπνημα της ναρκωμένης συνείδησης. Ήρωές του όπως ο Νικήτας της «Δύναμης του σκότους» (1886) και ο Φέντια του «Ζωντανού πτώματος» (1900), ενσαρκώνουν τη συνθηκολόγηση με τη δύναμη του πονηρού που συνοδεύεται από το καθαρτικό φως μιας εσωτερικής ανάφλεξης.

Περισσότερα...

Κριτική | Θερισμός

Κριτική | Θερισμός

Διαβάστε την κριτική στην ηλεκτρονική έκδοση της Εφημερίδας "Η Άποψη".

Κριτική | Θερισμός

Περισσότερα...

Κριτική | Θερισμός

Κριτική | Θερισμός

Πέντε άνθρωποι σε ένα πολυτελές resort «πενήντα επτά αστέρων» του Ακαπούλκο. Καυτός ήλιος που εισδύει ως τα κόκαλα, τροπικά φυτά, αλκοόλ, ηδονιστικές μελωδίες, το «βασανιστικό» δίλημμα «πλαζ ή πισίνα» και ραστώνη μέχρι τελικής πτώσης συνθέτουν το ιδανικό περιβάλλον απόδρασης, την απόλυτη «Αrcadia» για σύγχρονους πρωταγωνιστές της ζωής. Όμως αργά και σταθερά όλα υπονομεύονται. Η ίδια η «ζωή» πρωτίστως. Τα κινητά ηχούν διαδοχικά και επίμονα και η οικτρή πραγματικότητα εισβάλλει σαν ολετήρας στον παραδείσιο κόσμο. Επιτακτικά ερωτήματα, αμφισβήτηση και επιθυμία για καταφυγή σε μια περιοχή της ύπαρξης όπου τίποτε παραδεδεγμένο δεν την παραμορφώνει και απειλεί την ηρεμία της, εκρήγνυνται ανάμεσα από απεραντολογίες δίκην εσωτερικών μονολόγων ή απευθύνσεων. Στο τέλος, καμία λύση δεν φαντάζει λυτρωτική όσο ο θερισμός: ο θάνατος μιας ατελούς, ανικανοποίητης και βυθισμένης στο τέλμα πορείας, η κατάληξη ενός ταξιδιού που εκκινεί βίαια με την αποκοπή του ανθρώπου από τη μήτρα και τη μετάβαση σε ένα κόσμο που ανακυκλώνει τη μαρτυρική αιώρηση ανάμεσα στην αλήθεια και την ψευδαίσθηση, την επίγνωση και τη χίμαιρα.

Περισσότερα...

Κριτική | Οι τρειςευτυχισμένοι

Κριτική | Οι τρειςευτυχισμένοι

Διαβάστε την κριτική στην ηλεκτρονική έκδοση της εφημερίδας "Η Άποψη".

Κριτική | Οι τρειςευτυχισμένοι

Περισσότερα...

Κριτική | Οι Tρειςευτυχισμένοι

Κριτική | Οι Tρειςευτυχισμένοι

Ένα από τα «δεξιά χέρια» του Eugene Labiche (1815-1888), ο Alfred Delacour, περιγράφει τη συνεργασία τους ως εξής: «καταλήγουμε στο πλάνο, γράφω όλο το έργο και μετά ο Labiche το ξαναγράφει επάνω στο χειρόγραφό μου».

Περισσότερα...

Κριτική | Πλατεία Ηρώων

Κριτική | Πλατεία Ηρώων

Διαβάστε την κριτική από την ηλεκτρονική έκδοση της εφημερίδας "Η Άποψη"

Κριτική | Πλατεία Ηρώων

Περισσότερα...

Κριτική | Πλατεία Ηρώων

Κριτική | Πλατεία Ηρώων

Στην «Πλατεία Ηρώων» (1988) του Τόμας Μπέρνχαρντ (1931-1989) όλα έχουν συντελεστεί από πριν. Τα πρόσωπα καλούνται να διαχειριστούν τα μετά: μια αυτοκτονία, στην πραγματικότητα όμως την τραυματική ιστορική μνήμη. Αθέατος πρωταγωνιστής ο εβραϊκής καταγωγής καθηγητής Σούστερ. Χρόνια αυτοεξόριστος, επαναπατρίζεται στη Βιέννη, χτίζει νέα καριέρα μέχρι να δει τα γεγονότα να επαναλαμβάνονται: Ένας επιλήσμων λαός, ο άλλοτε ναζί Kurt Waldheim στην Προεδρία, ο αντισημιτισμός να ανασυντάσσεται και οι ζητωκραυγές για το Anschluss (1938) στη Heldenplatz να αναπαράγονται ως εφιαλτική παραίσθηση. Στο κατώφλι μιας νέας αυτοεξορίας ο Σούστερ δίνει τέλος στη ζωή του…

Περισσότερα...

Κριτική | Καλιγούλας

Κριτική | Καλιγούλας

Το στοιχείο της διανοητικής κατάστασης του Καλιγούλα αποδεικνύεται για το ομώνυμο έργο  του Albert Camus (1913-1960) η λυδία λίθος της απόδοσής του και το κύριο μέσο ερμηνείας του παραλόγου, έτσι όπως το ορίζει ο μεγάλος Γάλλος συγγραφέας, ως σύγκρουση ανάμεσα στην ανάγκη του νου για συνοχή και στο χάος του κόσμου που ο νους συλλαμβάνει. Αν και o Patrice Pavis απορρίπτει την άμεση διασύνδεση των έργων του Camus με το παράλογο θεωρώντας, εντούτοις, τους ήρωές τους φιλοσοφικά φερέφωνά του, είναι αναγνωρίσιμη στη μεταμορφωτική διαδικασία του Καλιγούλα η δραστική επενέργειά του.

Περισσότερα...

Κριτική | Καλιγούλας

Κριτική | Καλιγούλας

Το στοιχείο της διανοητικής κατάστασης του Καλιγούλα αποδεικνύεται για το ομώνυμο έργο  του Albert Camus (1913-1960) η λυδία λίθος της απόδοσής του και το κύριο μέσο ερμηνείας του παραλόγου, έτσι όπως το ορίζει ο μεγάλος Γάλλος συγγραφέας, ως σύγκρουση ανάμεσα στην ανάγκη του νου για συνοχή και στο χάος του κόσμου που ο νους συλλαμβάνει. Αν και o Patrice Pavis απορρίπτει την άμεση διασύνδεση των έργων του Camus με το παράλογο θεωρώντας, εντούτοις, τους ήρωές τους φιλοσοφικά φερέφωνά του, είναι αναγνωρίσιμη στη μεταμορφωτική διαδικασία του Καλιγούλα η δραστική επενέργειά του. 

Περισσότερα...

Κριτική | Δον Ζουάν

Κριτική | Δον Ζουάν

Διαβάστε την κριτική στην ηλεκτρονική έκδοση της εφημερίδας "Η Άποψη"

Κριτική | Δον Ζουάν

Περισσότερα...

Κριτική | Δον Ζουάν

Κριτική | Δον Ζουάν

Αντέχουν «κλασικά» κείμενα στη «θερμοκρασία» του μεταμοντερνισμού, o οποίος αξιοποιώντας τα εργαλεία του θεάτρου για να το αποδομήσει συνιστά ταυτόχρονα και μια αναστοχαστική διεργασία πάνω σε όλα τα θεατρικά σημεία; Είναι αποτελεσματική, στην περίπτωσή τους, μια «κλειστή» συνθήκη που δεν αρκείται στην αφήγηση αλλά ταλαντεύεται ανάμεσα στο κείμενο, την παραστατικότητα, τον συλλογισμό και την κριτική γύρω από τα εκφερόμενα και το σκηνικό φαινόμενο;

Περισσότερα...

Κριτική | Ριχάρδος Β '

Κριτική | Ριχάρδος Β '

Διαβάστε την κριτική στην ηλεκτρονική έκδοση της εφημερίδας "Η Άποψη"

Κριτική | Ριχάρδος Β '

Περισσότερα...

Κριτική | Ριχάρδος Β΄

Κριτική | Ριχάρδος Β΄

Είναι εφικτή η πλήρης χειραφέτηση ενός μετα-δράματος από τον δραματικό λόγο; Ο Γερμανός θεωρητικός του θεάτρου Hans-Thies Lehmann, θεμελιωτής του όρου post-drama, εξηγεί ότι παρά την αποσπασματοποίηση του κειμένου, την απομάκρυνση από το κέντρο βάρους του μύθου και της δράσης, και τη στροφή στην καταγραφή περισσότερο μιας κατάστασης ή συνθήκης, την τμηματική δομή που διαρρηγνύει μια αισθητική ολότητα παραπέμποντας περισσότερο στη λειτουργία του ονείρου και τη θεώρηση της σωματικότητας του ερμηνευτή ως αυτόνομο εργαλείο πέρα από επίκτητα καταγεγραμμένες σε αυτήν πολιτισμικές πληροφορίες, τη συνειρμική διαδικασία στην οποία υποβάλλεται ο θεατής, τη μουσικότητα λέξεων, συμβόλων, σκηνικών σχημάτων, εικόνων και κινήσεων, και την ώσμωση του φανταστικού με το πραγματικό, το μετα-δράμα παραμένει, με τον έναν ή τον άλλο τρόπο, σε συνάρτηση με το δραματικό κείμενο-οδηγό. 

Περισσότερα...

Κριτική | Επικίνδυνες σχέσεις

Κριτική | Επικίνδυνες σχέσεις

Οι «Επικίνδυνες σχέσεις» (1782) του Pierre Choderlos de Laclos (1741-1803) είναι ένα επιστολιμαίο μυθιστόρημα που εκδόθηκε επτά χρόνια πριν από τη Γαλλική Επανάσταση και προκάλεσε σάλο με τις ανατριχιαστικές αποκαλύψεις για τον έκλυτο βίο της Γαλλικής Αριστοκρατίας. Σε μια εποχή συμπιεσμένης αντίδρασης από τη βάση της κοινωνικής πυραμίδας που επωμιζόταν τα βάρη χωρίς δικαίωμα λόγου στη διακυβέρνηση και όπου οι πλέον δρώσες παραγωγικές τάξεις στέναζαν κάτω από τις αυθαιρεσίες του Βασιλιά, ο Laclos αποσύρει βίαια το παραπέτασμα αποκαλύπτοντας στους «κοινούς θνητούς» τον εκτραχηλισμό εκείνων που διασκεδάζουν την πλήξη τους επιδιδόμενοι σε ανελέητα παιχνίδια ελέγχου συνειδήσεων και κυριαρχίας. Με αιχμή του δόρατος τα πάθη και τη σεξουαλικότητα, που συνιστούν την αχίλλειο πτέρνα της ανθρώπινης φύσης και τον μοχλό χειραγώγησής της, αναδεικνύονται τόσο το στοιχείο της ίντριγκας, ως κεντρικός πυρήνας του έργου, όσο και οι διανοητικοί και ψυχολογικοί μηχανισμοί που συνεργούν για να τη φέρουν εις πέρας, αντανακλώντας ταυτόχρονα την εγγενή ανάγκη για επιβολή και μάλιστα ως νοητή προέκταση των ακραίων ιδεολογιών που παίρνουν σάρκα και οστά στην άσκηση της εξουσίας.

Περισσότερα...

Κριτική | Λεωφορείο ο Πόθος

Κριτική | Λεωφορείο ο Πόθος

Ρεαλιστής στην αποτύπωση του πολιτικοκοινωνικού κατεστημένου, νατουραλιστής εστιάζοντας στο ασυμβίβαστο ατόμου-περιβάλλοντος, ποιητής σμιλεύοντας την υπερβατική φύση των προσώπων του, συμβολιστής δίνοντας στην ποίησή του τη μελαγχολική λάμψη ονειρικών εικόνων, ο Τέννεσση Ουΐλλιαμς εκπροσωπεί ένα δραματουργικό ιδίωμα τόσο σύνθετο όσο και αδιαίρετο.

Περισσότερα...

Κριτική | Δωδέκατη Νύχτα

Κριτική | Δωδέκατη Νύχτα

Ο Σαίξπηρ με τη «Δωδέκατη Νύχτα» (1601) μας εισάγει στον προθάλαμο των μεγάλων «σκοτεινών δραμάτων» που έπονται. Εδώ το κωμικό, από τη bouffonnerie, τις παρενδυσιακές καταστάσεις έως και την κλασική τυπολογία του μπαρόκ θεάτρου, ως αντίστιξη στο ρομαντισμό και την ηδυπάθεια, εκβάλλει στη μελαγχολική ατμόσφαιρα του σχεδόν ανικανοποίητου, όπου τα πρόσωπα καταλήγουν να συγκρούονται βίαια με μια πραγματικότητα τόσο φαινομενικά λυτρωτική όσο και ως έκβαση μετέωρη.

Περισσότερα...

Κριτική | Λυσιστράτη

Κριτική | Λυσιστράτη

Ιδωμένη όχι υπό το πρίσμα ενός φεμινιστικού ακτιβισμού αλλά μιας ενδελεχούς παρατήρησης των ελατηρίων που κινούν την ανθρώπινη συμπεριφορά, την καθοριστική συνάρτηση  του απόλυτα προσωπικού, εξατομικευμένου πεδίου της ζωής με τις μεγάλες και κρίσιμες, για τη ζωή των πολλών, πολιτικές αποφάσεις της Πόλεως, την αντίφαση ανάμεσα στην εγγενή ιλαρότητα της ανθρώπινης φύσης και την καταστροφική της δύναμη, η « Λυσιστράτη » του Μιχαήλ Μαρμαρινού επανατοποθέτησε την αριστοφανική προβληματική, ανέδειξε νέες ερμηνευτικές κατευθύνσεις αλλά στερήθηκε εμπεδωμένης αισθητικής ταυτότητας και, ενίοτε,  εσωτερικής συνοχής.

Περισσότερα...

Κριτική | Οιδίπους Τύραννος

Κριτική | Οιδίπους Τύραννος

Ο Οιδίποδας ενσαρκώνει τη συντριπτική διάψευση του Είναι, την ασύμμετρη σχέση ελευθερίας αυτοπραγμάτωσης και  των « εκ θεών ανάγκας », το ατελές του ανθρώπου, του καταδικασμένου σε διαρκή αντιπαράσταση με την οικτρή αλήθεια του και το αναπόδραστο της Μοίρας του και με το πως εκείνη συνέχεται με τις επιλογές και τις πράξεις του. Αποτυπώνει την τραγική διαφορά κλίμακας ανάμεσα στην αίολη εξουσία και τις ανεξέλεγκτες –πέραν της ανθρώπινης βούλησης- δυνάμεις που κινούν τα νήματα της ύπαρξης και του πεπρωμένου και συνιστά πεδίο ερμηνείας της μεταφυσικής λειτουργίας της άτης, των ορίων της ατομικής ευθύνης, της σύμπλεξης των ανθρώπινων παθών με το θείο δίκαιο, καθώς και της υπεύθυνης στάσης ενώπιον της ενοχής.

Περισσότερα...

Κριτική | Ορέστεια

Κριτική | Ορέστεια

Ο μύθος της «Ορέστειας» έλκει την καταγωγή του από την πρώϊμη λογοτεχνική παράδοση (Όμηρος, Στησίχορος) κομμάτι της μακράς αλυσίδας κληροδοτούμενων θρύλων που συνέβαλαν στη διαμόρφωση της κοσμοθεωρίας του ελληνικού κόσμου. Η διαχρονική δυναμική των παθών του Οίκου των Ατρειδών εξαντλημένη μέσα στην αρχαία ελληνική λογοτεχνική παραγωγή, κατέστησε αυτόν τον μύθο «ευαγγέλιο», τους δε ήρωές του γνήσιους εκπροσώπους της οντολογικής ταυτότητας του ανθρώπου και της μεταφυσικής αναγωγής των πράξεών του. Υπό αυτή την έννοια, η όποια σκηνική απόδοση θα έπρεπε να εκκινεί από τους εννοιολογικούς κώδικες του μύθου και όχι από τον μύθο ως ιστορικό πλαίσιο.

Περισσότερα...

Κριτική | Αντιγόνη

Κριτική | Αντιγόνη

Η εισβολή της « χρονικότητας » με τη μορφή της ιστορικής εξέλιξης της Πόλεως, της θεσμικότητας της εξουσίας και του γράμματος του νόμου μέσα στην άχρονη κι ανεπεξέργαστα καταγεγραμμένη στη συλλογική μνήμη ανακλαστική ανθρώπινη αντίδραση, ως έκφραση « οικειότητας » και συναισθήματος,  αποτέλεσε τον κεντρικό άξονα της σοφόκλειας « Αντιγόνης » σε σκηνοθεσία Στάθη Λιβαθινού.

Περισσότερα...

Κριτική | Επτά επί Θήβας

Κριτική | Επτά επί Θήβας

« Δράμα  Άρεως μεστόν » κατά τον Γοργία, η τραγωδία « Επτά επί Θήβας »  (467 π.Χ) ολοκληρώνει την αισχύλεια τριλογία του Θηβαϊκού κύκλου (Λάιος, Οιδίπους, Επτά επί Θήβας) συμπυκνώνοντας ζητήματα μορφολογίας ύφους και γλώσσας, αισθητικών αναφορών στον αρχαίο μιλιταριστικό κόσμο, θεολογίας και ταυτότητας της έννοιας της « Πόλεως » αλλά πολύ περισσότερο τεχνικής οικοδόμησης του τραγικού προσώπου, καθιστώντας, στην ουσία, τον Ετεοκλή τον πρώτο ολοκληρωμένο ήρωα της ιστορίας του θεάτρου.

Περισσότερα...

Κριτική | Δεύτερη φωνή

Κριτική | Δεύτερη φωνή

Ρεαλιστικό θέατρο ή σύγχρονη ηθογραφία, θέατρο επικαιρότητας ή κοινωνικής διαμαρτυρίας, πολιτικό θέατρο, τι από όλα; Τίποτε από αυτά δεν προσιδιάζει στο τελευταίο πόνημα των Θ. Παπαθανασίου – Μιχ. Ρέππα «Δεύτερη φωνή» στο θέατρο Αποθήκη σε σκηνοθεσία Κωνσταντίνου Μαρκουλάκη. Προσπάθεια απλά να αποδοθούν τα του Καίσαρος τω Καίσαρι, να τεθούν τα δάκτυλα επί των τύπων των ήλων για την κακοδαιμονία του «τέρατος» που λέγεται Ελλάδα και η οποία λίγο-πολύ τρέφεται από τα σπλάχνα του παραδοσιακού μοντέλου της «αγίας», όσο και ανίερης, παραδοσιακής οικογένειας, τις ατελείς και μαραζωμένες ιδεολογικές αναφορές, τους παροξυσμούς αίολων, ευφάνταστων οραμάτων, τους καμποτινιμούς των επιτήδειων και από άλλα τινά.

Περισσότερα...

Κριτική | Επικίνδυνες σχέσεις

Κριτική | Επικίνδυνες σχέσεις

Οι «Επικίνδυνες σχέσεις» (1782) του Pierre Choderlos de Laclos (1741-1803) είναι ένα επιστολιμαίο μυθιστόρημα που εκδόθηκε επτά χρόνια πριν τη Γαλλική Επανάσταση και προκάλεσε σάλο με τις ανατριχιαστικές αποκαλύψεις για τον έκλυτο βίο της Γαλλικής Αριστοκρατίας. Σε μια εποχή συμπιεσμένης αντίδρασης από τη βάση της κοινωνικής πυραμίδας που επωμιζόταν τα βάρη χωρίς δικαίωμα λόγου στη διακυβέρνηση και όπου οι πλέον δρώσες παραγωγικές τάξεις στέναζαν κάτω από τις αυθαιρεσίες του Βασιλιά, ο Laclos αποσύρει βίαια το παραπέτασμα αποκαλύπτοντας στους «κοινούς θνητούς» τον εκτραχηλισμό εκείνων που διασκεδάζουν την πλήξη τους επιδιδόμενοι σε ανελέητα παιχνίδια ελέγχου συνειδήσεων και κυριαρχίας. Με αιχμή του δόρατος τα πάθη και τη σεξουαλικότητα, που συνιστούν την αχίλλειο πτέρνα της ανθρώπινης φύσης και το μοχλό χειραγώγησής της, αναδεικνύονται τόσο το στοιχείο της ίντριγκας, ως κεντρικός πυρήνας του έργου, όσο και οι διανοητικοί και ψυχολογικοί μηχανισμοί που συνεργούν για να τη φέρουν εις πέρας, αντανακλώντας ταυτόχρονα την εγγενή ανάγκη για επιβολή και μάλιστα ως νοητή προέκταση των ακραίων ιδεολογιών που παίρνουν σάρκα και οστά στην άσκηση της εξουσίας.

Περισσότερα...

Κριτική | Τι απέγινε η Μπέημπι Τζέιν;

Κριτική | Τι απέγινε η Μπέημπι Τζέιν;

Η βιομηχανία θεάματος στην Αμερική επένδυσε κατά κόρον στα παιδιά-θαύματα. Ανάγκη αφενός να διευρυνθεί το κοινό της 7ης Τέχνης από τη μεγάλη κινστέρνα της μέσης αμερικανικής οικογένειας, προσπάθεια αφετέρου να αποδειχθεί το πώς ένα μικρό παιδί μπορεί να συνυπάρξει επί ίσοις όροις ή να λειτουργήσει εξίσου άρτια με ώριμους καλλιτέχνες, διαρρηγνύοντας τη φυσική συνθήκη της ηλικίας και δημιουργώντας πρότυπα λιλιπούτειων ηρώων.

Περισσότερα...

Κριτική | Δεύτερη φωνή

Κριτική | Δεύτερη φωνή

Ρεαλιστικό θέατρο ή σύγχρονη ηθογραφία, θέατρο επικαιρότητας ή κοινωνικής διαμαρτυρίας, πολιτικό θέατρο, τι από όλα; Τίποτε από αυτά δεν προσιδιάζει στο τελευταίο πόνημα των Θ. Παπαθανασίου-Μιχ. Ρέππα «Δεύτερη φωνή» στο θεάτρο Αποθήκη σε σκηνοθεσία Κωνσταντίνου Μαρκουλάκη. Προσπάθεια απλά να αποδοθούν τα του Καίσαρος τω Καίσαρι, να τεθούν τα δάκτυλα επί των τύπων των ήλων για την κακοδαιμονία του «τέρατος» που λέγεται Ελλάδα και η οποία λίγοολύ τρέφεται από τα σπλάχνα του παραδοσιακού μοντέλου της «αγίας», όσο και ανίερης, παραδοσιακής οικογένειας, τις ατελείς και μαραζωμένες ιδεολογικές αναφορές, τους παροξυσμούς αίολων, ευφάνταστων οραμάτων, τους καμποτινιμούς των επιτήδειων και από άλλα τινά.

Περισσότερα...

Κριτική | Τι απέγινε η Μπέημπι Τζέην

Κριτική | Τι απέγινε η Μπέημπι Τζέην

Η βιομηχανία θεάματος στην Αμερική επένδυσε κατά κόρον στα παιδιά-θαύματα. Ανάγκη αφενός να διευρυνθεί το κοινό της 7ης Τέχνης από τη μεγάλη κινστέρνα της μέσης αμερικανικής οικογένειας, προσπάθεια αφετέρου να αποδειχθεί το πώς ένα μικρό παιδί μπορεί να συνυπάρξει επί ίσοις όροις ή να λειτουργήσει εξίσου άρτια με ώριμους καλλιτέχνες, διαρρηγνύοντας τη φυσική συνθήκη της ηλικίας και δημιουργώντας πρότυπα λιλιπούτειων ηρώων.

Περισσότερα...

Κριτική | Το Ψέμα

Κριτική | Το Ψέμα

Ο Florian Zeller (γεν. 1979) θεωρείται το «τρομερό παιδί» του σύγχρονου γαλλικού θεάτρου. Είκοσι πέντε χρόνων συστήνει στο κοινό το πρώτο του έργο «L’Autre» και απογειώνεται. Γίνεται ο αγαπημένος συγγραφέας του βετεράνου του μπουλβάρ Pierre Arditi, για τον οποίο, μάλιστα, γράφει κατά παραγγελία το « La Vérité» καθώς και το «Le Mensonge» που παρουσιάστηκε πέρσι στο Théâtre Edouard VII. Με τον άλλο παλαίμαχο ηθοποιό Robert Hirsch, πρωταγωνιστή στη μεγάλη επιτυχία του «Le Père», συνεργάζεται αυτή τη σεζόν στη νέα δημιουργία του «Avant de s’envoler» στο Théâtre de l’œuvre.

Περισσότερα...

Κριτική | Ήταν όλοι τους παιδιά μου

Κριτική | Ήταν όλοι τους παιδιά μου

Η πρόσληψη της δραματουργίας του Άρθουρ Μίλλερ (1920-2005) σήμερα ξεπερνά τα στεγανά του πολιτικού θεάτρου και αποκτά νόημα αν ανατρέξει κανείς στις βασικές αρχές επανακαθορισμού του τραγικού προσώπου όπως ο σπουδαίος αμερικανός συγγραφέας τις διατύπωσε το 1949 στο δοκίμιο «Η Τραγωδία του κοινού Ανθρώπου»: «Τραγικός ήρωας είναι ο απλός άνθρωπος που συγκρούεται με τον ηθικό νόμο και που με κίνδυνο της ζωής του διεξάγει τον αγώνα για αξιοπρέπεια..»

Περισσότερα...

Κριτική | Αστροφεγγιά

Κριτική | Αστροφεγγιά

Αστροφεγγιά υποκριτικής…

Μια παρέα νεαρών στις πιο κρίσιμες και επώδυνες στιγμές της ελληνικής Ιστορίας. Χαρακτήρες ετερόκλητοι με διαφορετικές ταξικές αφετηρίες και οράματα συναντώνται, ονειρεύονται, ελπίζουν και ερωτεύονται κάτω από το φως των αστεριών, κοινός για όλους ορίζοντας έμπνευσης, αναζήτησης και λύτρωσης από τον ζόφο της πραγματικότητας. Νεανική ορμή και σφρίγος που άλλοτε ξεχειλίζουν και επικρατούν επάνω στις γκρίζες σκιές της εθνικής περιπέτειας και άλλοτε λυγίζουν και συνθηκολογούν. Μια ανθρωπογεωγραφία σπαρμένη από φιλίες-φυλακές βραδυφλεγών αισθημάτων, μοναχικές ή παράλληλες πορείες, σχέσεις γενναιοδωρίας, ανταγωνισμού και αναπόδραστων εκρήξεων, ανερμάτιστες συμπεριφορές απελπισίας και σύγχυσης, νίκες αλλά και συντριβές.

Περισσότερα...

Κριτική | Ρομπέρτο Τσούκο

Κριτική | Ρομπέρτο Τσούκο

«Είναι  τρομερή δουλειά το να είσαι διάφανος είν’ ένα επάγγελμα, είναι ένα παλιό όνειρο το να είσαι αόρατος»  (Ρομπέρτο Τσούκο, μετάφρ. Δ. Δημητριάδη, εκδόσεις Άγρα). 

Ο Ρομπέρτο Τσούκο του Bernard-Marie Koltès (1948-1989), ο κατά συρροή δολοφόνος που δραπετεύει διαρκώς διερχόμενος από την παράνοια της ζούγκλας των σύγχρονων κοινωνιών είναι ο αντι-ήρωας  που αντιστέκεται στον παραλογισμό ενός κόσμου που βρίθει από συμβάσεις, στερεότυπα και αυτοματικές συμπεριφορές, ενός κόσμου επιτεινόμενης σκληρότητας. Ως άγγελος ενός άλλου σύμπαντος μακριά από ηθικολογικά πρόσημα και αξιακές νόρμες, ο Τσούκο μεταμορφώνεται σε έναν μοναχικό Προμηθέα που φέρει μαζί του τη βία ως απάντηση στον κατασκευασμένο φόβο, στην ανατριχιαστική εξοικείωση με το έγκλημα και στις πολιτικές προεκτάσεις, σκοπιμότητες και διασυνδέσεις του.

Περισσότερα...

Κριτική | Άμλετ

Κριτική | Άμλετ

Ο «Άμλετ» (1601) συνιστά την τραγική ιστορία του ανθρώπου που προδίδεται από την ιδεολογία του. Επιστρέφοντας από το Βίττενμπεργκ, λίκνο της διανόησης του καιρού του Σαίξπηρ (1564-1616) και προσφιλής σπουδαστικός προορισμός των Δανών, μεταφέροντας στις «αποσκευές» του την ανθρωποκεντρική θεώρηση του κόσμου και τον θαυμασμό για το μεγαλείο του «αριστουργήματος της πλάσης» (όπως αποκαλεί τον άνθρωπο) και το πνεύμα του, ο Άμλετ προσκρούει βίαια στον αναχρονιστικό κόσμο της βίας και του αυταρχισμού της μεσαιωνικής παράδοσης. Και αυτή η πρόσκρουση, καθώς τον αφορά στον υπέρτατο βαθμό, γίνεται τόσο εκκωφαντική που διαπερνά τα στεγανά της ατομικής του συνείδησης ακινητοποιώντας εντός του κάθε ενεργητική δύναμη. Βυθίζεται στον μηδενισμό αποκηρύσσοντας οτιδήποτε σηματοδοτεί τη ζωή (μητέρα, έρωτα, εγκόσμιες απολαύσεις),  φλερτάρει με την αυτοχειρία και εκκινεί έναν εκ νέου ακανθώδη προσωπικό αγώνα κατάκτησης της Γνώσης. Ενδύεται μια «τρέλα»-στρατήγημα για να διέλθει τις συμπληγάδες του ακραίου συνωμοτικού μηχανισμού της Αυλής, ενός σατανικού οργουελικού μικρόκοσμου, προτάσσει τη σκέψη και τον συλλογισμό σταθμίζοντας ενδελεχώς τα ηθικά κριτήρια μιας επικείμενης πράξης και στο τέλος συντρίβεται μέσα σε έναν κύκλο αίματος, ως θύμα του παλαιού μονολιθικού συστήματος επιβολής αλλά και την ίδια στιγμή ως ανυπέρβλητος ήρωας-υπερασπιστής του ανθρώπου.

Περισσότερα...

Κριτική | Η Επανένωση της Βόρειας με τη Νότια Κορέα

Κριτική | Η Επανένωση της Βόρειας με τη Νότια Κορέα

Τίποτε γύρω από τις ανθρώπινες σχέσεις και πολύ περισσότερο από την αγάπη δεν είναι απλό, πεζό ή γελοίο.  Παρά το γεγονός ότι ο Jöel Pommerat αποσυμπιέζει τα πράγματα χαρακτηρίζοντας «απλό έργο» την «Επανένωση της Βόρειας με τη Νότια Κορέα» στην ουσία αφήνει να μιλήσει η ίδια δυναμική του και το πως επενεργεί στην καρδιά του καθένα μέσα στη βουβή, σκοτεινή αίθουσα. Και εκεί είναι που ο συγγραφέας κερδίζει το στοίχημα περισσότερο από όσο σε μια ανάγνωση του κειμένου του.

Περισσότερα...

Κριτική | Αστροφεγγιά

Κριτική | Αστροφεγγιά

Μια παρέα νεαρών στις πιο κρίσιμες και επώδυνες στιγμές της ελληνικής Ιστορίας. Χαρακτήρες ετερόκλητοι με διαφορετικές ταξικές αφετηρίες και οράματα συναντώνται ονειρεύονται, ελπίζουν και ερωτεύονται κάτω από το φως των αστεριών, κοινός για όλους ορίζοντας έμπνευσης, αναζήτησης και λύτρωσης από το ζόφο της πραγματικότητας. Νεανική ορμή και σφρίγος που άλλοτε ξεχειλίζουν και επικρατούν επάνω στις γκρίζες σκιές της εθνικής περιπέτειας και άλλοτε λυγίζουν και συνθηκολογούν. Μια ανθρωπογεωγραφία σπαρμένη από φιλίες-φυλακές βραδυφλεγών αισθημάτων, μοναχικές ή παράλληλες πορείες, σχέσεις γενναιοδωρίας, ανταγωνισμού και αναπόδραστων εκρήξεων, ανερμάτιστες συμπεριφορές απελπισίας και σύγχυσης, νίκες αλλά και συντριβές.

Περισσότερα...

Κριτική | Άμλετ

Κριτική | Άμλετ

Ο «Άμλετ» (1601) συνιστά την τραγική ιστορία του ανθρώπου που προδίδεται από την ιδεολογία του. Επιστρέφοντας από το Βίττενμπεργκ, λίκνο της διανόησης του καιρού του Σαίξπηρ (1564-1616) και προσφιλής σπουδαστικός προορισμός των Δανών, μεταφέροντας στις «αποσκευές» του την ανθρωποκεντρική θεώρηση του κόσμου και το θαυμασμό για το μεγαλείο του «αριστουργήματος της πλάσης» (όπως αποκαλεί τον άνθρωπο) και το πνεύμα του, ο Άμλετ προσκρούει βίαια στον αναχρονιστικό κόσμο της βίας και του αυταρχισμού της μεσαιωνικής παράδοσης. Και αυτή η πρόσκρουση, καθώς τον αφορά στον υπέρτατο βαθμό γίνεται τόσο εκκωφαντική που διαπερνά τα στεγανά της ατομικής του συνείδησης ακινητοποιώντας εντός του κάθε ενεργητική δύναμη. Βυθίζεται στο μηδενισμό αποκηρύσσοντας οτιδήποτε σηματοδοτεί τη ζωή (μητέρα, έρωτα, εγκόσμιες απολαύσεις),  φλερτάρει με την αυτοχειρία και εκκινεί έναν εκ νέου ακανθώδη προσωπικό αγώνα κατάκτησης της Γνώσης. Ενδύεται μια «τρέλα»-στρατήγημα για να διέλθει τις συμπληγάδες του ακραίου συνωμοτικού μηχανισμού της Αυλής, ενός σατανικού οργουελικού μικρόκοσμου, προτάσσει τη σκέψη και το συλλογισμό σταθμίζοντας ενδελεχώς τα ηθικά κριτήρια μιας επικείμενης πράξης και στο τέλος συντρίβεται μέσα σε έναν κύκλο αίματος, ως θύμα του παλαιού μονολιθικού συστήματος επιβολής αλλά και την ίδια στιγμή ως ανυπέρβλητος ήρωας-υπερασπιστής του ανθρώπου.

Περισσότερα...

Κριτική | Το όνομά μου είναι Τζαίημς Ντην

Κριτική | Το όνομά μου είναι Τζαίημς Ντην

Κανείς δε θα μπορούσε να μιλήσει καλύτερα για τον Τζαίημς Ντην από έναν ποιητή. Γιατί ο Τζαίημς Ντην στη σύντομη θυελλώδη ζωή του δεν ήταν παρά ένας ποιητής. Ασυμβίβαστος "Επαναστάτης Χωρίς Αιτία" αλλά και φυσιογνωμία αγγελική -διάβολος και άγιος μαζί- στοίχειωνε τα όνειρα και τους κρυφούς πόθους της μεταπολεμικής νιότης που στέναζε από τον τυφλό συντηρητισμό, πνίγοντας τον αυθορμητισμό των ενστίκτων της και ενδυόμενη προκάτ κοινωνικούς ρόλους. Κι ο Ντην σαν περαστικό κύμα αέρα ήρθε ακριβώς για να την εμπνεύσει αποκαλύπτοντας ξανά την κρυφή, αν και συχνά καταστροφική, ορμή και ταράζοντας τα βαλτωμένα νερά του καθωσπρεπισμού. Βλέμμα μελαγχολικό, γοητευτική συστολή, απρόβλεπτο θυμικό και μια ψυχή μόνιμα προσανατολισμένη στη φυγή υπήρξε ο ανυπότακτος ήρωας που αρνείται τη χειραφέτηση της ενηλικίωσης, αρνείται να παίξει το παιχνίδι των μεγάλων...

Περισσότερα...

Κριτική | Αυτός και το πανταλόνι του

Κριτική | Αυτός και το πανταλόνι του

Αυτός. Ένας άνθρωπος και κάθε άνθρωπος που μοιράζεται τη μοναξιά του με τις μνήμες. Γλυκόπικες μνήμες, πρόσωπα, αναθυμιάσεις και γεύσεις μιας ζωής από την οποία στο τέλος περισσεύει ένας εγκλεισμός.Εκλεισμός σε ένα μικρό σύμπαν πραγμάτων, μονότονων επαναλήψεων, καταθλιπτικών, φανταστικών ανακλήσεων με μια απροσδιόριστη βουβή προσμονή. Όσο η κλωστή αρνείται πεισματικά να περάσει από τη βελόνα, το πανταλόνι, το μοναδικό του ίσως, θα παραμείνει τρύπιο. Όπως και η ζωή του. Ανεκπλήρωτη, ατελής. Χωρίς αυτό το πανταλόνι δεν μπορεί να συνεχίσει. Και η κλωστή που αρνείται να υποκύψει μοιάζει ακριβώς με ό, τι δεν καταφέρνει να λυγίσει στο χρόνο...  

Περισσότερα...

Κριτική | Ο πίθηκος του Κάφκα

Κριτική | Ο πίθηκος του Κάφκα

Ο Κάφκα στην "Αναφορά σε μια Ακαδημία" (1917) αντιστρέφει τους όρους της "Μεταμόρφωσης". Αντί μεταμόρφωση ανθρώπου σε ζώο, ο πίθηκος Κόκκινος Πέτερ από τη Χρυσή Ακτή, τραυματισμένος από πυροβολισμούς μιας αποστολής της εταιρείας Χάγκενμπεκ και φυλακισμένος σε ένα κλουβί με προορισμό κάποιο ζωολογικό κήπο ή τσίρκο του Αμβούργου, αποφασίζει να υιοθετήσει ανθρώπινη συμπεριφορά ως μόνη διέξοδο μπροστά στο ανέφικτο της απόκτησης της ελευθερίας. Η 

Περισσότερα...

Κριτική | Ο γείτονάς μου Ναπολέων Λαπαθιώτης

Κριτική | Ο γείτονάς μου Ναπολέων Λαπαθιώτης

Τον υποφωτισμένο χώρο, τύπου black box, του bijoux de kant hood, πλημμυρίζει η δωρική φωνή της Μπέλλου. Ξαφνικά ανακαλύπτεις ότι από αυτήν τη χιλιοακουσμένη φωνή ξεχειλίζουν περίεργοι αρμονικοί που δεν είναι εφικτό να γίνουν αντιληπτοί από τα ηχεία των ραδιοφώνων. Η αντήχησή τους στο μικρό χώρο τού προσδίδουν δυσανάλογη προς τις διαστάσεις του δυναμική. Επιπλέον, έχεις την αίσθηση ότι το θρυλικό λαϊκό άσμα "Το μινόρε της αυγής" το ακούς για πρώτη φορά ή τουλάχιστον ότι το ανακαλύπτεις εκ νέου.

Περισσότερα...

Κριτική | Ο ήχος του όπλου

Κριτική | Ο ήχος του όπλου

Ένα όπλο που σκοτώνει πριν καν εκπυρσοκροτήσει. Ένα όπλο του οποίου ο βουβός ήχος πλανάται ως εν δυνάμει απειλή και φαντασίωση συνεπαίρνοντας νεανικές ψυχές ακινητοποιημένες στο τέλμα. Ένα όπλο που όσο κρύβεται τόσο περισσότερο δηλώνει την παρουσία του ως επικείμενη έκρηξη μιας ζωής που σχοινοβατεί στο κενό, μιας κοινωνίας με οριακές αντοχές, εξαντλημένης από το "αποστεωμένο" αξιακό της οπλοστάσιο. Μια γυναίκα σε σύγχυση παραδομένη άνευ όρων στις τυφλές επιταγές, τις προκατασκευασμένες επιλογές κι επιθυμίες ενός υδροκέφαλου οικογενειοκρατικού συστήματος. Ένας νέος ενώ μετατρέπεται σε έναν ακόμα κρίκο στην αλυσίδα της ομογενοποιημένης κοινωνικής συνθήκης, κερδίζει σταδιακά την αυτοσυνειδησία του διψώντας για ελευθερία και αυτοπραγμάτωση. Μια νεαρή γυναίκα οχυρώνεται πίσω από τις συμβάσεις χτίζοντας σαν αράχνη σχέσεις εξάρτησης. Μια άλλη ωριμότερη συνθηκολογεί με την πεζότητα της καθημερινότητας. Αυτή είναι η μικρή και ταυτόχρονα ανατριχιαστική ανθρωπογεωγραφία του "Ήχου του όπλου" της Λούλας Αναγνωστάκη, τραγικά αναγνωρίσιμη και σταθερά ανακυκλούμενη, που μέσα στο επίπλαστο παραισθησιογόνο κλίμα μιας προεκλογικής φιέστας με πρωταγωνιστή ένα κενό περιεχομένου και χρεοκοπημένο πολιτικό σύστημα, επανατροφοδοτεί, σαν άλλος Σίσυφος, τα αδιέξοδά της και τις απατηλές ελπίδες της.

Περισσότερα...

Κριτική | Από πρώτο χέρι

Κριτική | Από πρώτο χέρι

Το "Από πρώτο χέρι - Μια παράσταση για τα καπνά" της Γεωργίας Μαυραγάνη, σε παραγωγή του Μικρού Θεάτρου Αγρινίου, που παρουσιάζεται στο Θέατρο Θησείον - Ένα Θέατρο για τις Τέχνες είναι μια performance που στηρίζεται σε ντοκουμέντα χωρίς να είναι θέατρο-ντοκουμέντο. Κι αυτό γιατί α. η performance ως είδος συμπεριλαμβάνει τη χρήση μεικτών μέσων χωρίς να ταυτίζεται απαραίτητα με το θ.-ντοκουμέντο β. το θ.-ντοκουμέντο εγείρει άλλης τάξεως ζητήματα, με πρώτο και κύριο την παρέμβαση της θεατρικής συνθήκης, ήτοι του αναπαραγωγικού μέσου της υποκειμενικότητας του ηθοποιού που αναπόφευκτα παραμορφώνει την αυθεντικότητα του ιστορικού γεγονότος, και από εκεί και πέρα ο βαθμός εξυπηρέτησης του ιστορικού γεγονότος ως τέτοιου, στη διαδικασία σκηνικής αναμετάδοσης και αναπαραγωγής του, ορίζει τελικά -και κατά περίπτωση- αν έχουμε να κάνουμε με όρους θ.-ντοκουμέντου, πόσο μάλλον που εδώ έχουμε πλείστες όσες διογκώσεις (ευθείς ή υπαινικτικούς κωμικούς τόνους, έντονη μιμική και σωματικότητα -αν και με διαφωτιστικά ψήγματα μπρεχτικού Gestus- και κάποια μικρή δόση διάδρασης) γ. θεματολογικά ακουμπά περισότερο στο πολιτικό θέατρο (είναι σαφής η πολιτική στόχευση) δίκην ρετροσπεκτίβας αλλά και με χαρακτηριστικά επικαιροποίησης (λέγοντας πολιτικό θ. ουδόλως υπονοούνται τα ιστορικά μοντέλα τύπου Πισκάτορ κλπ, καθώς αυτές οι φόρμες ανήκουν πλέον στην επεξεργαστική μνήμη του σύγχρονου καλλιτέχνη και θα ήταν άτοπο να αποδοθούν σήμερα αυτούσια). δ. η λειτουργία του χρονολογίου στην ενότητα των ιστορικών γεγονότων είναι αποσπασματική, σχηματική ή επιμέρους κομβική, έτσι που η ιστορική καταγραφή -εν προκειμένω οι σταθμοί του αγώνα της ελληνικής καπνεργατικής τάξης- να καλύπτει μεγαλύτερη έκταση προκειμένου να χτίσει γέφυρες με το σήμερα στερώντας τη δυναμική του εκάστοτε εξεταζόμενου ντοκουμέντου.

Περισσότερα...

Κριτική | Φρουρά στο Ρήνο

Κριτική | Φρουρά στο Ρήνο

Ο βετεράνος στον αγώνα ενάντια στα ολοκληρωτικά καθεστώτα Κούρτ Μίλερ επισκέπτεται με την οικογένειά του το πατρικό της γυναίκας του στην Αμερική με την ελπίδα ότι θα αποσοβήσει τους κινδύνους που διατρέχει από την αντιστασιακή του δράση που έχει στόχο το ναζισμό. Τα πράγματα, ωστόσο, εξελίσσονται διαφορετικά καθώς έρχεται αντιμέτωπος με την οικτρή πραγματικότητα ότι ο φασισμός εμφωλεύει παντού, ακόμη και σε συνθήκες ελευθερίας και δημοκρατίας, βρίσκοντας πρόσφορο έδαφος μέσα στους δαιδάλους της ανομίας, της βρώμικης συναλλαγής, του εκβιασμού.

Περισσότερα...

Κριτική | Η αρρώστια της νιότης

Κριτική | Η αρρώστια της νιότης

Ο Μπρούκνερ θεωρείται επίγονος του εξπρεσιονισμού παρότι αρχίζει να δρα δραματουργικά όταν ήδη πια έχει κάνει την εμφάνισή της η "Νέα Αντικειμενικότητα". Άλλωστε, ο εξπρεσιονισμός στην ιστορία του θεάτρου -από τις δύο πρώτες δεκαετίες του 20ου αι. και ακόμη μέχρι και σήμερα- είναι περισσότερο ένα σύνολο εργαλείων και τεχνικών με χρήση και λειτουργία κατά το δοκούν παρά μια αποκρυσταλλωμένη σχολή. Έτσι, ο Μπρούκνερ, όπως και ο φίλος του Χόρβατ, δανείζεται από τον εξπρεσιονισμό τη βασική λειτουργία της αποτύπωσης της εσωτερικής "κραυγής" (Skrik) του ατόμου (κατά το πρότυπο του πίνακα του Μουνκ) από τη σύγκρουσή του με την πολιτικοκοινωνική πραγματικότητα, αντιστρέφοντας τη θέση του προβολέα και δείχνοντας μια εκ των ένδον υποκειμενικότητα.

Περισσότερα...

Κριτική | Oστέα ξηρά σφόδρα

Κριτική | Oστέα ξηρά σφόδρα

Μια Βιβλική Προφητεία κι ένα ποίημα με βαρύτητα προσωπικού βιώματος αποτελούν τον καμβά της σκηνικής σύνθεσης "Οστέα ξηρά σφόδρα" που παρουσιάζεται Δευτέρα και Τρίτη στο Θέατρο οδού Κυκλάδων "Λευτέρης Βογιατζής". Το πρώτο σκέλος αφορά το Ανάγνωσμα της Προφητείας του Ιεζεκιήλ (κεφ λζ' 1-14) που διαβάζεται το βράδυ της Μεγάλης Παρασκευής και περιγράφει το όραμα του Προφήτη σύμφωνα με το οποίο ο Θεός τον διατάζει να κηρύξει το Λόγο Του στα διασκορπισμένα μέσα σε μια πεδιάδα ανθρώπινα οστά την εποχή που το Ισραήλ τελεί υπό κατοχή από τους Βαβυλώνιους. Ακριβώς τότε είναι που συμβαίνει το μεγαλειώδες θαύμα όπως αναφέρει χαρακτηριστικά η Προφητεία: τα οστά επανακτούν νεύρα, σάρκα, δέρμα και εμφυσάται εντός τους ζωογόνο πνεύμα. Ένα θέαμα εξόχως υποβλητικό, ηχηρό προανάκρουσμα της Ανάστασης του Κυρίου που ενέπνευσε κατά καιρούς σπουδαίους δημιουργούς όπως τον Θεόφιλο Γκωτιέ για το "Bûchers et tombeaux" και τον Πωλ Κλωντέλ για το "Ossements". Το δεύτερο σκέλος της σύνθεσης αφορά το ποίημα του Χρήστου Μαλεβίτση "Περί Μνήμης Θανάτου", μια θρηνητική ελεγεία για το θάνατο του τρίχρονου αδελφού του ποιητή,  ένα "memento mori"-μετανάγνωση της εμπειρίας του θανάτου μέσω του μηχανισμού της μνήμης.

Περισσότερα...

Κριτική | Ο μυστήριος Mr Love

Κριτική | Ο μυστήριος Mr Love

Το έργο της σύγχρονης βρετανής συγγράφεως Karoline Leach "Ο μυστήριος Mr Love" παίζεται στο Θέατρο Γκλόρια Μικρό σε απόδοση και σκηνοθεσία κου Γιώργου Βάλαρη. Πρόκειται για ένα ερωτικό θρίλερ που διαδραματίζεται κατά την Εδουαρδιανή περίοδο, μια εποχή που απ' ό,τι φαίνεται ελκύει την συγγραφέα καθώς, εκτός των άλλων, έχει ασχοληθεί με τη συγγραφή μιας ενδελεχούς και σε πολλά σημεία αναθεωρημένης βιογραφίας του Lewis Caroll. Στον "Μυστήριο Mr Love" η Leach αγγίζει το γυναικείο ζήτημα που κατά την εποχή του Εδουάρδου του 7ου αποτέλεσε μια επαναστατική παρέμβαση στα πολιτικοκοινωνικά δεδομένα και άνοιξε ουσιαστικά το δρόμο για την περαιτέρω διεκδίκηση των δικαιωμάτων των γυναικών.

Περισσότερα...

Κριτική | Fuga

Κριτική | Fuga

Η παρούσα κριτική αφορά τη διανομή της θεατρικής περιόδου 2015-16.

Το καταλανικό θέατρο έχει μεγάλη παράδοση και κατέχει κι αυτό τη δική του "αυτονομία" στη δραματουργία της Ιβηρικής χερσονήσου. Πηγαίνοντας πίσω στο χρόνο συναντάμε τις σημαίνουσες μορφές του Πιττάρα και του Γκιμερά, αργότερα τους μοντερνιστές Ροσινιόλ και Ιγκλέσιας και βεβαίως τους νεωτεριστές Εσπρίου, Σαγκάρα και Σολντεβίλα. Η καινούργια γενιά καταλανών συγγραφέων συνεχίζει την πλούσια κληρονομιά των προκατόχων της κερδίζοντας διεθνή αναγνώριση με μια θεματολογία που θέτει στο μικροσκόπιο τα προβλήματα του σύγχρονου ανθρώπου και τις προκλήσεις με τις οποίες βρίσκεται αντιμέτωπος. Ο Γιοζέπ Μαρία Μπενέτ, ο Ζόρντι Γκαλθεράν, ο Σέρζι Μπελμπέλ, ο Πάου Μιρό, η Μάρτα Μπουτσάκα είναι μερικοί από στους εκπροσώπους της νέας σχολής καταλανών δραματουργών των οποίων τα έργα έτυχαν ευρείας αποδοχής και από το ελληνικό κοινό.

Περισσότερα...

Κριτική | Με το ίδιο μέτρο

Κριτική | Με το ίδιο μέτρο

Ένα από τα "σκοτεινά" έργα του Σαίξπηρ που απηχεί την πεσιμιστική περίοδό του κατά την οποία αναρωτιέται για την ευάλωτη ανθρώπινη φύση, την ακεραιότητα της ηθικής και όλες τις δυνάμεις που διαβρώνουν την αρετή του ανθρώπου, το "Με το ίδιο μέτρο" παρουσιάζει η ομάδα C. for Circus στο Από Μηχανής Θέατρο του Μεταξουργείου. Έχοντας καταχωρηθεί ως κωμωδία στο πρώτο in-folio, στην πραγματικότητα πρόκειται για ιλαροτραγωδία όπου το τραγικό πλέκεται επιδέξια με την παιγνιώδη ατμόσφαιρα των γοργών ρυθμών και των κωμικών επεισοδίων ενίοτε πολύ κοντά στα lazzi της Commedia dell'arte. Επιπλέον, δεν παύει να συνιστά ένα σχόλιο-υπαινιγμό του μεγάλου Βάρδου προς την άρχουσα πολιτική τάξη της εποχής του που πίσω από το προσωπείο της αυστηρότητας και του πουριτανισμού κρύβει επιμελώς τη διεφθαρμένη πλευρά και υποκρισία της όσο και μια παρατήρηση επάνω στα ελατήρια που κινούν τις διαθέσεις της ανθρώπινης ψυχής αλλά και στην επικράτηση του ενστίκτου της ατομικότητας, την οποία ο άνθρωπος αναγνωρίζει ως υπέρτατο δίκαιό του έναντι μιας σύννομης -όσο και διάτρητης και αντιφατικής- δικαιοσύνης που δοκιμάζει την ηθική και εκβιάζει τις συνειδήσεις.

Περισσότερα...

Κριτική | Ριχάρδος ΙΙΙ

Κριτική | Ριχάρδος ΙΙΙ

Με τον Ριχάρδο Γ' ο Σαίξπηρ χαρτογραφεί το πρόβλημα της εξουσίας όπως αυτό συνυφαίνεται με τους δαιδάλους της ανθρώπινης φύσης και ενσαρκώνει τη δύναμη του Κακού. Η εξουσία και η με κάθε τρόπο διεκδίκησή της στοιχειώνουν στην κυριολεξία την ιστορία της Γηραιάς Αλβιόνας και οπωσδήποτε η περίπτωση του δαιμονικού Ριχάρδου δεν είναι η μόνη. Ωστόσο, η συγκεκριμένη τραγωδία συσπειρώνει στοιχεία που παραπέμπουν στη λαϊκή παράδοση της Βρετανίας -γραπτή και προφορική- γεγονός που ενδυναμώνει και δραματουργικά το εγχείρημα του Σαίξπηρ. Γιατί οπωσδήποτε μια παράθεση ιστορικών γεγονότων όσο ευφάνταστη και ηρωϊκή και αν είναι, πάντοτε έχει ανάγκη το καρύκευμα του δημιουργού για να καταστεί πιο παραστατική, αν όχι αμφιλεγόμενη και άρα θεατρικά πιο ενεργή. Κάτι που συνέβη σίγουρα με τον Ριχάρδο Γ' και όχι τόσο με τον Ερρίκο ΣΤ' (1,2,3).

Περισσότερα...

Κριτική | Εμιγκρέδες

Κριτική | Εμιγκρέδες

Βλέποντας κανείς του "Εμιγκρέδες" του Σλάβομιρ Μρόζεκ (εκδόσεις Δωδώνη, μετάφρ. Έρση Βασιλικιώτη) έχει την αίσθηση ότι παρακολουθεί εκ του σύνεγγυς τον ίδιο τον συγγραφέα. Μεγαλωμένος στην Πολωνία, μέσα στο μεσουράνημα του σταλινισμού τα πρώτα του έργα "Ο Ελέφαντας" και "Η Αστυνομία" θα απαγορευτούν από τη λογοκρισία. Θα αναζητήσει καταφύγιο αρχικά στην Ιταλία και κατόπιν στη Γαλλία. To 1968 θα αντιδράσει στην εισβολή των σοβιετικών και πολωνικών στρατευμάτων στην Τσεχοσλοβακία, θα τεθεί υπό απαγόρευση στη χώρα του και θα ζητήσει πολιτικό άσυλο στη Γαλλία. Στην πατρίδα του θα επιστρέψει το 1997 όπου θα επιδοθεί στη συγγραφή σατιρικών κειμένων και στη σκιτσογραφία.

Περισσότερα...

Κριτική | Ορλάντο

Κριτική | Ορλάντο

Η παράσταση παίζεται Δευτερότριτα στο Αγγέλων Βήμα της οδού Σατωβριάνδου. Πρόκειται για μια θεατρική απόδοση του Ορλάντο της Βιρτζίνιας Γουλφ από τη Σάρα Ρουλ. Κείμενο με ποιητικότητα, συναίσθημα και χιούμορ σε μια παράσταση με γρήγορους ρυθμούς, παιδικό αυθορμητισμό αλλά κι αισθησιασμό και εναλλαγές που απελευθερώνουν τους ηθοποιούς και μεταδίδουν τη φρεσκάδα ενός θεατρικού παιχνιδιού που δανείζεται από την Κομμέντια ντελ Άρτε, το μπουρλέσκ μέχρι και τον εξπρεσιονισμό.

Περισσότερα...

Κριτική | Καζιμίρ και Καρολίνα

Κριτική | Καζιμίρ και Καρολίνα

Από δύσκολο δρόμο έχει διέλθει το Καζιμίρ και Καρολίνα του Cartel στο Βοτανικό. Ο κ. Δημοσθένης Παπαδόπουλος κρατά, ως κοινό παρανομαστή, την πικρή ειρωνεία και το σαρκαστικό κυνισμό του Χόρβατ για να μιλήσει στο ελληνικό κοινό της τρέχουσας κρίσιμης συγκυρίας "στον ενικό". Η ιστορία άλλωστε επαναλαμβάνεται με ανατριχιαστική ακρίβεια και τα θύματα είναι σχεδόν πάντα τα ίδια. Aλλάζει μόνο η περιρρέουσα ατμόσφαιρα. Έτσι το μοιραίο ζευγάρι, ο Καζιμίρ και η Καρολίνα, που δοκιμάζεται μέσα στη δίνη της ανεργίας, της φτώχειας, του κοινωνικού αποκλεισμού και της βίας φαντάζει μια εφιαλτική ηχώ από το μακρινό παρελθόν και παίρνει μορφή στο σήμερα. Σε ένα περιβάλλον εκκωφαντικών ψευδαισθήσεων το κυνήγι ενός ταπεινού όσο και άπιαστου ονείρου γίνεται η επιτομή του σύγχρονου ελληνικού δράματος. Εδώ η τραγωδία εναγκαλίζεται την παράκρουση και τον εξευτελισμό. Στο τέλος όλοι αποκαμωμένοι από τις ατελέσφορες αναζητήσεις τους παραδίδονται στο τυχαίο και την απάθεια, προανακρούσματα ενός πλανώμενου ψυχικού θανάτου.

Περισσότερα...

Κριτική | Όταν ξυπνήσουμε εμείς οι νεκροί

Κριτική | Όταν ξυπνήσουμε εμείς οι νεκροί

Το κύκνειο άσμα του Ίψεν "Όταν ξυπνήσουμε εμείς οι νεκροί" (1899) παρουσιάζεται στο Yπόγειο του Θεάτρου Τέχνης σε μετάφραση κας Έρις Κύργια και σκηνοθεσία κου Δημήτρη Καραντζά. Σε αυτό το αριστούργημα, που ο μεγάλος δημιουργός έγραψε σε δέκα μήνες, σε πολύ περισσότερο χρόνο από όσο συνήθως, και ήδη σε προχωρημένη ηλικία, (71 ετών), εκθέτει και αναλύει δραματουργικά, αλλά και με στοχαστική εμβρίθεια, το προσωπικό του βίωμα με την τέχνη και το συνολικό απολογισμό της συγγραφικής εμπειρίας, και τοποθετείται επάνω σε θεμελιακά φιλοσοφικά ζητήματα όπως "η ζωή και ο θάνατος", "η τέχνη και η έμπνευση", "ο σαρκικός και ο ιδεατός έρωτας", "ο άνθρωπος και ο χρόνος". Στην πλέον ευάλωτη περίοδο της ζωής του, έχοντας δρέψει τις δάφνες της εγχώριας και διεθνούς αναγνώρισης, και λίγο πριν η ασθένεια προσβάλλει ανεπανόρθωτα την πνευματική του διαύγεια, ο Ίψεν αμφισβητεί το αντίτιμο της θυσίασης της προσωπικής του ευτυχίας και απόλαυσης με το οποίο ξεχρέωσε την πνευματική κληρονομιά που αφήνει, διερωτάται για τα ηθικά ερείσματα των εμπνεύσεών του, που στηρίχτηκαν επάνω στις ζωές και τα πάθη των ανθρώπων για να καταστούν προσοδοφόρα έργα τέχνης, ενώ εξακολουθεί μέχρι την τελευταία στιγμή να αναμετράται με όλα εκείνα τα διαχρονικά, αδήριτα ερωτήματα που αποτέλεσαν τη βάση της προβληματικής του και τα οποία διέτρεξαν με συνέπεια όλο το φάσμα του έργου του.

Περισσότερα...

Κριτική | Η όπερα της πεντάρας

Κριτική | Η όπερα της πεντάρας

Το ανέβασμα ενός μπρεχτικού έργου σήμερα μπορεί να εγείρει δύο θεμελιώδη ζητήματα: α. την επικαιροποίησή του β. την αισθητική αντιμετώπισή του. Σχετικά με το πρώτο, είναι σαφές πως, αν όχι το σύνολο, αλλά ένα μεγάλο μέρος της μπρεχτικής παραγωγής απευθύνεται στο σημερινό θεατή με μια πρωτοφανή αμεσότητα και μια δυναμική διαχρονικότητας ασύλληπτη, διότι αυτό που καθιστά τον μπρεχτικό θεατρικό λόγο ζωντανό είναι το ότι πρόκειται για ένα πολιτικό θέατρο, ένα θέατρο κοινωνικής κριτικής βαθειά και γνήσια ουμανιστικό και με μια θεματολογία που αναδεικνύει τις κομβικές κοινωνικοπολιτικές στρεβλώσεις που επενεργούν καταλυτικά επάνω στη φύση του ανθρώπου, ένα θέατρο με ιδιαίτερη ποιητική αξία και με τεχνικές υποστήριξης του κειμένου μοναδικής εφευρετικότητας, επιστημονικής λειτουργικότητας και ανυπέρβλητης καλλιτεχνικής αξίας.

Περισσότερα...

Κριτική | Δεσποινίς Τζούλια

Κριτική | Δεσποινίς Τζούλια

Η ταξινόμηση της δραματουργίας του Strindberg μέσα σε αισθητικά ρεύματα και -ισμούς καθίσταται μια διαδικασία που δεν μπορεί να γίνει αβασάνιστα, και, ίσως, δεν είμαστε σίγουροι αν μπορεί να γίνει τελικά. Για παράδειγμα, η περίπτωση του "Fröken Julie" ("Δεσποινίς Τζούλια"), έργο γραμμένο το 1888, ενώ συστήνεται από τον ίδιο τον Strindberg προς τον εκδότη Bonnier ως "το πρώτο σουηδικό νατουραλιστικό έργο", γεγονός που σχετίζεται με την περιγραφή της καταλυτικής επίδρασης του κοινωνικού περιβάλλοντος στη διαμόρφωση του ψυχισμού και των παθών του προσώπου, υπό το πρίσμα μιας ντετερμινιστικής προσέγγισης (έτσι όπως ορίστηκε κατά βάση από το νατουραλιστικό κίνημα με προεξάρχοντα τον André Antoine), η ίδια η συνολική πρακτική του Strindberg στην ανάλυση, εμβάθυνση και διάσπαση του "Eγώ" διαρρηγνύει χωρίς προσχήματα τα στεγανά του όποιου "καθαρόαιμου" νατουραλισμού.

Περισσότερα...

Κριτική | Το κουκλόσπιτο

Κριτική | Το κουκλόσπιτο

Γλωσσικό ζήτημα 

Μετά το επιδημικό κύμα της Μαύρης Πανώλης που ουσιαστικά αποδεκάτισε την κραταιά μέχρι τα μέσα του 14ου αι. Νορβηγία και τη διάλυση της Ένωσης του Κalmar μεταξύ Δανίας, Νορβηγίας και Σουηδίας, η Νορβηγία τέθηκε υπό την ηγεμονία του Βασιλείου της Δανίας. Ωστόσο, παρά τις όποιες εξουσίες θεσμικού χαρακτήρα που της παραχωρήθηκαν, είχε υποστεί ένα σοβαρότατο πλήγμα. Είχε απωλέσει το βασικό της πολιτιστικό οπλοστάσιο, τη γλώσσα της. Μια γλώσσα, από τις αρχαιότερες του κόσμου, της οποίας τα ίχνη θα διασωθούν στη σκαλδική ποίηση και στα sagas της Ισλανδίας. Η Ένωση Δανίας-Νορβηγίας κατέστησε την Κοπεγχάγη μορφωτικό και πολιτιστικό κέντρο με συνέπεια τη δημιουργία της bokmål, μιας μικτής διαλέκτου με δανικά και νορβηγικά στοιχεία, που θα επικρατήσει καθόλη τη διάρκεια των 290 ετών της επικυριαρχίας των Δανών (που έληξε τυπικά το 1814), και η οποία μέχρι και σήμερα αποτελεί την κύρια διάλεκτο της χώρας, παρά το γεγονός ότι ήδη από το 1848 ο Ivar Aasen είχε θεμελιώσει τα nynork, τα νέα νορβηγικά, επιχειρώντας την αναγέννηση της γλωσσικής κληρονομιάς της χώρας και την επανασύνδεσή των Νορβηγών με το πολιτισμικό τους παρελθόν. Ωστόσο, η επικράτηση της bokmål είχε επιφέρει μια σημαντική αλλοίωση στην ψυχοσύνθεση και τα ιδιαίτερα  χαρακτηριστικά του λαού. Βιώνοντας ένα είδος πολιτισμικού ευνουχισμού, μέσα σε συνθήκες ζωής δύσκολες, με αντίξοες καιρικές συνθήκες και υπό το άγρυπνο, αυστηρό βλέμμα του λουθηρανισμού οι Νορβηγοί έγιναν εσωστρεφείς και επιφυλακτικοί.

Περισσότερα...

Κριτική | Οι ιδιοτροπίες της Μαριάννας

Κριτική | Οι ιδιοτροπίες της Μαριάννας

Η περίπτωση του Alfred de Musset (1810-1857) στη γαλλική δραματουργία δεν έχει να κάνει με το οριζόντιο σχήμα Κλασική Τραγωδία-Ρομαντισμόςως αντίρροπες τεχνικές γραφής. Κι αυτό γιατί ο Musset, που, εκτός από ποιητής, αφηγηματογράφος και θεατρικός συγγραφέας υπήρξε, πρωτίστως, ένας θεωρητικός της τέχνης, σε αρκετά άρθρα του αναλύει τις θέσεις του και το προσωπικό του όραμα για το νέο δράμα που ευαγγελίζεται, και, κυρίως, το πως μπορεί να αξιοποιηθεί η πλούσια παράδοση της κλασικής τραγωδίας προς την κατεύθυνση δημιουργίας μιας νέας φόρμας με τις αισθητικές αναφορές του Ρομαντισμού αλλά με πολύ συγκεκριμένες οριοθετήσεις. Υπό αυτή την έννοια, ο Musset, ενώ εκφράζει το Pομαντισμό, δεν εκπροσωπεί τη ρήξη με το παρελθόν αλλά περισσότερο τη δημιουργική σύνθεση της παρακαταθήκης που κληροδότησε ο Corneille και ο Racine με τις αλλαγές που προτείνει το νέο ρεύμα.

Περισσότερα...

Κριτική | Άγριος Σπόρος

Κριτική | Άγριος Σπόρος

Ο "Άγριος Σπόρος" του κου Γιάννη Τσίρου διαθέτει μια ρεαλιστική στόφα αλλά και μια τάση να την ξεπεράσει. Πίσω από τη χαρακτηριστική τυπολογία, την αποτύπωση του νεοελληνικού λεκτικού και συμπεριφορικού κώδικα και τη δράση μετατοπισμένη στο ψυχολογικό πεδίο, μέσα σε συνθήκες, σχεδόν, έλλειψης βαρύτητας, όπου χώρος και χρόνος μοιάζουν περίπου αφηρημένες έννοιες ή αναγκαίες συνθήκες, το όλο εγχείρημα μετατίθεται εν τέλει στη σφαίρα του υπαρξιακού δράματος, πάνω στη σχέση ατόμου-κόσμου, στοιχείο που ακουμπά στο μπεκετικό Παράλογο.

Περισσότερα...

Κριτική | Η Τσερλίνε και το Σπίτι των Κυνηγών

Κριτική | Η Τσερλίνε και το Σπίτι των Κυνηγών

Ο Hermann Broch, όπως και ο Stefan Zweig και ο Robert Μusil, ανήκει στους πλέον γνωστούς εξόριστους αυστριακούς συγγραφείς που προφήτεψαν την κάθοδο της ανθρωπότητας στην κόλαση του ολοκληρωτισμού. Ειδικότερα στους "Αθώους" η αφήγηση του Broch είναι υποβλητικά σκοτεινή, ο λόγος πυκνός και γεμάτος ένταση. Η περιγραφή του λεπτομερής και γλαφυρή, φτάνει στα εσώτατα επίπεδα της ψυχής αποσύροντας με τρόπο γοητευτικά τολμηρό το κάλυμμα από τις χαίνουσες πληγές της Αυστρίας, ήδη χρόνια πριν το Αnschluss. Στις περιγραφές του τα ζοφερά, υποφωτισμένα τοπία φαντάζουν ως φυσική συνέχεια της εσωτερικής κένωσης, των σχεδόν "αυτιστικών" κοινωνικών σχέσεων, της αφηρημένης "ηθικής τάξης", της αποπροσωποποίησης μιας κοινωνίας παραδομένης στην τυφλή συμβατικότητα, την ψυχική νέκρωση, την υποκρισία, την παθητικότητα και τη βία. Μέσα από αυτή τη γεμάτη τρομακτικό ρίγος ατμόσφαιρα, αναδύονται οι φιλοσοφικοί του στοχασμοί για την αποσάρθρωση του παραδοσιακού συστήματος αξιών, το αίσθημα της ματαιότητας και η πικρή επίγευση που αφήνει η ανατομική του διεργασία σε έναν κόσμο παραδομένο στην υπαρξιακή του μοναξιά και καταδικασμένο σε μια επικίνδυνη κρίση ταυτότητας.

Περισσότερα...

Κριτική | Η Παρεξήγηση

Κριτική | Η Παρεξήγηση

Η διανομή για την περίοδο 2016-17 έχει αλλάξει. Η παρούσα κριτική αφορά τη διανομή της περιόδου 2015-16

Πέρα από την ομοιότητα της "Παρεξήγησης" με την "Έκπληξη" του Πολωνού Karol-Hubert Rostworowski, ο Albert Camus (1913-1960) καταφέρνει να συγκεράσει τις αριστοτελικές αρχές του δράματος με το στοιχείο του παραλόγου. Ένα παράλογο που δεν προσιδιάζει υφολογικά στα έργα του Μπέκετ και του Ιονέσκο αλλά που βρίσκεται σε αναφορά με τη φιλοσοφική θεώρηση της σχέσης του Ανθρώπου με τον Κόσμο του: Ούτε ο Άνθρωπος ούτε ο Κόσμος συνιστούν το παράλογο αλλά η μεταξύ τους συγκρουσιακή, ατελής σχέση. Μέσα σε αυτόν το σύνθετο Κόσμο το στοιχείο της διατράνωσης της ατομικής ταυτότητας, η κατά πρόσωπο δήλωση παρουσίας λειτουργεί διαλυτικά για το τραγικό στοιχείο. Ο τραγικός ήρωας (όπως ο Γιαν της "Παρεξήγησης") διαπράττει πάντα ένα μοιραίο λάθος, εδώ της ανειλικρίνειας. Ο Γιαν προσδοκά πολύ περισσότερα από τους άλλους -την αναγνώριση της ταυτότητάς του- τη στιγμή που όλα γύρω του είναι ένας κόσμος που καταρρέει μέσα στη δίνη των πολέμων και της δυστυχίας.

Περισσότερα...

Κριτική | Ο βίος του Γαλιλαίου

Κριτική | Ο βίος του Γαλιλαίου

Θα περάσουν χρόνια έως ότου ο Brecht δώσει την τελική μορφή στο "Βίο του Γαλιλαίου". Από την πρώτη εκδοχή ως "Η γη γυρίζει" (1938), γραμμένη στη Δανία, μέχρι εκείνη που αποτέλεσε τον καρπό της συνεργασίας του με τον Charles Laughton για τις ανάγκες της αμερικάνικης παράστασης, την περίοδο της εξορίας στις Η.Π.Α, αλλά και μέχρι την τελική για το Berliner Ensemble το 1956, που δεν πρόλαβε να δει ολοκληρωμένη, ο "Βίος του Γαλιλαίου" σηματοδοτεί για την μπρεχτική δραματουργία μια ερευνητική διαδικασία διαρκείας πάνω σε ζητήματα πολιτικά, κοινωνικά και αισθητικά.

Περισσότερα...

Κριτική | O θεός της σφαγής - Για όνομα...

Κριτική | O θεός της σφαγής - Για όνομα...

Αν η γαλλική δραματουργία ήταν ταυτισμένη με μια αίσθηση κοσμοπολιτισμού που ασκούσε διαχρονικά γοητεία στο κοινό, οι σύγχρονοι Γάλλοι συγγραφείς, όπως η Reza, γίνονται ανοιχτά πιο ακτινογραφικοί, αν όχι αποδομητικοί, βάζοντας το χέρι βαθειά στα απόκρυφα των κοινωνιών και των ψυχισμών και καταδεικνύοντας άλλους δρόμους παρατήρησης και κατανόησης του κόσμου των σχέσεων, των παραδοσιακών θεσμών αλλά και της ίδιας της ανθρώπινης φύσης.

Περισσότερα...

Κριτική | Ο χορός του θανάτου

Κριτική | Ο χορός του θανάτου

Ο "Χορός του θανάτου" ανήκει στα μυστικιστικά δράματα, την τρίτη συγγραφική περίοδο του August Strindberg (1849-1912), μετά τα ιστορικά δράματα και τα νατουραλιστικά έργα του και πριν την τελευταία φάση που θα τον καταστήσει προάγγελο του εξπρεσιονισμού. Ουσιαστικά εδώ ο Strindberg βρίσκεται σε ένα σταυροδρόμι, όπου ενσωματώνει τις παρακαταθήκες του παρελθόντος προδιαγράφοντας παράλληλα και τις αισθητικές αναφορές του νέου δράματος που ευαγγελίζεται. Αξιοποιεί τις πλούσιες εμπειρίες που αποκόμισε στη δεύτερη επίσκεψη στο Παρίσι και κυρίως τις επαφές με τους ψυχοθεραπευτές Jean-Martin Charcot και Hippolyte Bernheim, καθώς και το προσωπικό του δράμα από την ταραγμένη διετία 1896-1897, που θα περιγράψει εύγλωττα στο Inferno. Έχοντας πλέον προσχωρήσει στον καθολικισμό, αυτή η περίοδος γραφής του χαρακτηρίζεται από την απόπειρα διάρρηξης του "λογικού", τη νέα θεώρηση του προορισμού και τη διατύπωση νέων υπαρξιακών εναγώνιων ερωτημάτων.

Περισσότερα...

Κριτική | Συγγνώμη

Κριτική | Συγγνώμη

To έργο της βραβευμένης Kαταλανής θεατρικής συγγραφέως Marta Buchaca (γεν. 1979) "Συγγνώμη" (τίτλος πρωτότυπου "Plastilina") παρουσιάζεται σε μετάφραση κας Μαρίας Χατζηεμμανουήλ, διασκευή κας Άννας Ανδριανού και κου Γιάννη Μπότση και σκηνοθεσία κου Τάκη Τζαμαργιά στο θέατρο Σταθμός του Μεταξουργείου.

Περισσότερα...

Κριτική | Το γλυκό πουλί της νιότης

Κριτική | Το γλυκό πουλί της νιότης

Ο Τennessee Williams (1911-1983) γράφει το "Γλυκό πουλί της νιότης" ("Sweet birth of youth") το 1959 στον απόηχο της αποτυχίας του "Ορφέα στον Άδη" και μέσα στις κλιμακούμενες περιδινήσεις της προσωπικής του ζωής. Το έργο αυτό, που κλείνει τη συνεργασία του με τον Elia Kazan, ολοκληρώνει, κατά κάποιο τρόπο, το "τρίπτυχο των κολασμένων ψυχών", των έρμαιων του Φόβου, του Χρόνου και των Ψευδαισθήσεων, των αντιηρώων του, Sebastian από το "Suddenly last summer", του Val Xavier του "Orpheus Descending" και εδώ της Αlexandra Del Lago και του Chance Wayne.

Περισσότερα...

Κριτική | Σμύρνη μου αγαπημένη

Κριτική | Σμύρνη μου αγαπημένη

Το "Σμύρνη μου αγαπημένη" της κας Μιμής Ντενίση είναι ένα πολύ καλογραμμένο θεατρικό έργο. Αναφέρεται σε μια εξόχως πονεμένη σελίδα της ιστορίας του Eλληνισμού που την πραγματεύεται με την ευαισθησία εκείνη που δεν παραπέμπει στο μελό και την ωμή δραματοποίηση αλλά κρατά τις ανάλογες αποστάσεις προκειμένου να αποδώσει με καθαρότητα και αντικειμενικότητα καταστάσεις και γεγονότα.

Περισσότερα...

Κριτική | Καγκουρώ

Κριτική | Καγκουρώ

Η ελληνική μεταπολεμική δραματουργία χαρακτηρίζεται, σε γενικές γραμμές, από μια ομφαλοσκοπική θεώρηση του πολιτικοκοινωνικού περιβάλλοντος. Kάνοντας χρήση συγκεκριμένης τυπολογίας και ύφους, με χαρακτηριστικά πλησιέστερα προς την ηθογραφία, η περίοδος αυτή της ελληνικής δραματουργίας, με σαφείς ιδεολογικές αναφορές, είναι περισσότερο ένα θέατρο-πεδίο δράσης και κριτικής για τις παθογένειες της ελληνικής κοινωνίας, όπως αυτές αναπτύσσονται και διογκώνονται μέσα στο ιστορικό γίγνεσθαι.

Περισσότερα...

Κριτική | Βάσσα Ζελεσνόβα

Κριτική | Βάσσα Ζελεσνόβα

Η δραματουργία του Γκόρκι είναι είναι ένα κράμα γυμνής ψυχογραφίας, ιδεολογικών προεκτάσεων παρατήρησης και διΰλισης της συμπεριφοράς, του ρόλου και του μετασχηματισμού του ατόμου μέσα στις κοινωνικοπολιτικές συνθήκες. Με απόλυτη ψυχραιμία, και με μεγενθυτικό τρόπο, παραθέτει τη διαρκή πάλη του ανθρώπου με την έξωθεν επιβαλλόμενη έκπτωσή του, την περιρρέουσα πνευματική και ηθική ένδεια και την απίσχναση έως και αποδόμηση των αξιών και κάθε έννοιας ανθρωπισμού. 

Περισσότερα...

Κριτική | Αγαπητή Ελένα

Κριτική | Αγαπητή Ελένα

Βλέποντας το έργο της Λουντμίλα Ραζουμόβσκαγια "Αγαπητή Ελένα" στο Θέατρο Επί Κολωνώ, συνειρμικά πήγε το μυαλό μου στον Jean Ellenstein. Ο γάλλος θεωρητικός και ιστορικός, στην προσπάθειά του να φωτίσει τα αίτια και τα αιτιατά της κατάρρευσης της Σοβιετικής Ένωσης παραδέχτηκε τη λογική του "μαύρου-άσπρου", δηλαδή τη μη ύπαρξη εναλλακτικής άλλης από την κατάρρευση, καθώς και την αδυναμία μιας αυτοκάθαρσης, δίκην μεταρρύθμισης, του γερασμένου σοβιετικού μοντέλου.

Περισσότερα...

Κριτική | Ο Άρντεν πρέπει να πεθάνει

Κριτική | Ο Άρντεν πρέπει να πεθάνει

Αγνώστου πατρός, για μερικούς πιθανό "τέκνο" του Thomas Kyd, το ελισαβετιανό δράμα "Arden of Faversham" κατέχει περίοπτη θέση στη δραματουργία της εποχής του (γράφτηκε το 1592) καθώς μιλάει με όρους ρεαλισμού, συχνά ωμού, και ρίχνει άπλετο φως στις σκοτεινές πτυχές της λονδρέζικης κοινωνίας του 16ου αι. Εδώ, δεν έχουμε να κάνουμε με θεούς και δαίμονες εξωπραγματικούς και μεταφυσικούς, αλλά με υπαρκτούς, που πηγάζουν από την αποτρόπαιη ανθρώπινη φύση και από τις κοινωνικές σχέσεις όπου τα πάθη, η κερδοσκοπία και το έγκλημα καλά κρατούν.

Περισσότερα...

Κριτική | Το τρελό αίμα

Κριτική | Το τρελό αίμα

Η δραματουργία του Παντελή Πρεβελάκη έχει τύχει ποικίλων ερμηνειών τόσο από τη λογοτεχνική όσο και τη θεατρική κριτική. Ειδικά για τη σχετιζόμενη με τη γενέτειρά του, την Κρήτη, την ακατάβλητη και εμμονική αγάπη του, στην οποία επιστρέφει για να διευρευνήσει, μέσα από μια οντολογική διάσταση, την εκκωφαντική σύγκρουση των ριζωμένων παραδόσεων με το σύγχρονο κόσμο, του έχουν καταλογιστεί (μαζί με πολλά θετικά που του αναγνωρίζουν) και υφολογικές και θεματολογικές αγκυλώσεις. Στο πρώτο, μάλιστα, ανέβασμα των κρητικών δραμάτων του "Το χέρι του σκοτωμένου" και το "Τρελό αίμα" το 1979 από τη Νέα Σκηνή του Εθνικού Θεάτρου, σημαντική μερίδα της κριτικής διέκρινε στα έργα αυτά μια οριζόντια ηθογραφική πρόθεση, γεγονός που τα καθιστούσε αναχρονιστικές δημιουργίες με ευδιάκριτες τομές ανάμεσα στο φολκλόρ και την απόπειρα για ένα παρωχημένης αισθητικής δραματουργικό ιδίωμα.

Περισσότερα...

Κριτική | Ο Θάνατος και ο Αγρότης

Κριτική | Ο Θάνατος και ο Αγρότης

Μόλις ένα μήνα μετά την παρουσίασή του στην Comédie de Genève, σε σκηνοθεσία της Simone Audemars, το θρυλικό ποίημα του Johannes von Tepl (1350-1414) "Der Ackermann aus Böhmen" ήρθε τον περασμένο Απρίλιο στην Ελλάδα δραματοποιημένο δια χειρός κας Ρούλας Πατεράκη στο θέατρο Faust, υπό τον τίτλο "Ο Θάνατος και ο Αγρότης", και ανοίγει, με μερικές ακόμη παραστάσεις, τη χειμερινή θεατρική περίοδο.

Περισσότερα...

Κριτική | Η επίσκεψη της γηραιάς κυρίας

Κριτική | Η επίσκεψη της γηραιάς κυρίας

Είθισται κοινό και κριτικοί να γοητεύονται από έργα που θέτουν βασανιστικά ηθικά διλήμματα ή αφορούν πρόσωπα με πάθη, δύναμη κι εξουσία, συχνά διαστροφική. Ένα παρόμοιο δείγμα είναι "Η επίσκεψη της γηραιάς κυρίας" του Ελβετού Φρήντριχ Ντύρρενματ (1921-1990), ίσως, το πλέον γνωστό και πολυπαιγμένο από όλα τα έργα του.

Περισσότερα...

Κριτική | Mου λες αλήθεια;

Κριτική | Mου λες αλήθεια;

O Derrida στο έργο του "Histoire du mensonge, Prolégomènes" επιχειρεί να βάλει στη θέση του τον ορισμό του ψέμματος: "διότι κατ'αρχήν και σύμφωνα με την κλασική ορολογία, το ψέμμα δεν ισοδυναμεί με το λάθος [...] και το αντίθετο του ψέμματος δεν είναι η αλήθεια, αλλά η αληθοφάνεια. Υπ'αυτή την έννοια το ψέμμα ξεπερνά τα όρια του αληθούς ή του λάθους και εμπίπτει στη σφαίρα της ηθικής και της πρόθεσης. Μπορεί να ψευδόμαστε λέγοντας την αλήθεια, εφόσον την αντιλαμβανόμαστε λανθασμένα, όπως επίσης μπορεί  να μην ψευδόμαστε, ισχυριζόμενοι ένα λάθος που θεωρούμε ότι είναι αλήθεια".

Περισσότερα...

Κριτική | Ευτυχισμένες Μέρες

Κριτική | Ευτυχισμένες Μέρες

Ah! les beaux jours de bonheur indicible

Où nous joignions nos bouches! - C'est possible.

Κάπως έτσι, μέσα από από τους στίχους του Colloque sentimental του Βερλαίν, εμπνέεται ο Μπέκετ (1906-1989) τη γαλλική μετάφραση του τίτλου του έργου του Ευτυχισμένες Μέρες, το μονόλογο-ύμνο στη ζωή που χάνεται, καθώς την κατασπαράζει ο χρόνος, "η διαρκής αιμορραγία της ύπαρξής μας".

Περισσότερα...

Κριτική | Ο γυάλινος κόσμος

Κριτική | Ο γυάλινος κόσμος

Μετά την εξαιρετική "Εκδοχή του Μπράουνινγκ" του Τέρενς Ράττιγκαν, η σκηνοθέτης κα Ελένη Σκότη επανέρχεται στο θέατρο Εμπορικόν, με το αυτοβιογραφικό έργο του Τέννεσση Ουίλλιαμς (1911-1983) "Ο γυάλινος κόσμος" (The Glass Menagerie) που πρωτοείδε τα φώτα της σκηνής στο Σικάγο το 1944.

Περισσότερα...

Κριτική | Ήρθες και θα μείνεις

Κριτική | Ήρθες και θα μείνεις

Κατά μεγάλο μέρος, η κωμωδία, στη διαχρονική της εξέλιξη, πλέκεται γύρω από το στοιχείο της "εισβολής" του απρόσκλητου ή του ανεπιθύμητου όπου το βασικό κίνητρο είναι άλλοτε ο έρωτας κι άλλοτε η ίντριγκα.

Περισσότερα...

Κριτική | Ιμμάνουελ Καντ

Κριτική | Ιμμάνουελ Καντ

Ο Πιερ Βολφκάριους στο βιβλίο του "Ο Αντιρρησίας συνείδησης Τόμας Μπέρνχαρντ" επιχειρεί μια τομή στην προβληματική του αυστριακού συγγραφέα, του μοναχικού ποιητή της καταγγελίας και των εμμονών, του σκοτεινού μηδενιστή της γερμανόφωνης δραματουργίας.

Περισσότερα...

Κριτική | To νησί των σκλάβων

Κριτική | To νησί των σκλάβων

Στα Πολιτικά του ο Αριστοτέλης αναφέρει: "είναι προφανές ότι υπάρχουν εκ φύσεως άνθρωποι που είναι ελεύθεροι και άλλοι που είναι σκλάβοι, και γι'αυτούς τους τελευταίους η συνθήκη της υποταγής είναι συγχρόνως ευεργετική και δίκαιη":σαφής δικαιολόγηση ενός θεσμού, που αποτελούσε την ατμομηχανή της Αθηναϊκής οικονομίας εξασφαλίζοντας ένα εργατικό δυναμικό που αριθμούσε 250.000 ανθρώπους.

Περισσότερα...

Κριτική | Από τι ζουν οι άνθρωποι

Κριτική | Από τι ζουν οι άνθρωποι

Ο Τολστόι (1828-1910) έθεσε βασανιστικά ερωτήματα στον εαυτό του στο δρόμο του προς την ανακάλυψη της Αλήθειας. Τελικά θα διαχωρίσει την πίστη, προϊόν λογικής, από την πίστη της καρδιάς, την ενστικτώδη πίστη. Αυτό ήταν και το μέγα δίλημμά του: η ταλάντευσή του ανάμεσα στη στεγνή λογική και τη ροπή προς την ευαισθησία. Eξ αιτίας αυτού του έμφυτου δυϊσμού που διέπει τη φύση του, ο Τολστόι εισάγει στη θεολογία του τις έννοιες του "ζώντος", του "εμπειρικού", της αληθινής μετάστασης των ψυχών προς τον Θεό.

Περισσότερα...

Κριτική | Παράνομα φιλιά - Κόκκινα φανάρια

Κριτική | Παράνομα φιλιά - Κόκκινα φανάρια

Η λεωφόρος Βασιλέως Γεωργίου Α' στον Πειραιά φάνταζε πάντα σαν ένα φυσικό σύνορο ανάμεσα στην παρακμιακή συνοικία της Τρούμπας και του υπόλοιπου τομέα της πόλης με την έντονη κοινωνική, οικονομική και πολιτιστική ζωή της, ρόλο στην οποία αναμφισβήτητα έπαιξε και το Δημοτικό Θέατρο.

Περισσότερα...

Κριτική | Ελευθερία στη Βρέμη

Κριτική | Ελευθερία στη Βρέμη

Ο Ράϊνερ Βέρνερ Φασμπίντερ (1945-1982) γράφει το "Ελευθερία στη Βρέμη" για να δώσει μια γερή γροθιά στον καπιταλισμό που αφήνει να παρεισφρύσει το ιδιοκτησιακό καθεστώς στις ανθρώπινες σχέσεις αλλοτριώνοντάς τες. Αυτή η νοσηρή θεώρηση της κοινωνίας που ο Μαρξ και ο Ένγκελς όρισαν ως "cash nexus", δεν μπορεί παρά να ανατραπεί. Και για να συμβεί αυτό θα πρέπει να ελευθερωθούν όλοι όσοι ασκούν μια τέτοιας μορφής εξουσία από την ανάγκη τους να την ασκούν. Τότε μόνο η ανθρωπότητα, ίσως, πετύχει να κερδίσει μια γνήσια ευτυχισμένη και αρμονική ζωή.

Περισσότερα...

Κριτική | O Θείος Βάνιας

Κριτική | O Θείος Βάνιας

 

Ο "Θείος Βάνιας" τράβηξε μακρύ δρόμο μέχρι να δει την επιτυχία και την αναγνώριση. Πρόκειται για μια πιο επεξεργασμένη μορφή του "Ле́ший" ("Leshiy", σε μετάφραση "Ο Άγριος" ή "Ο Δαίμονας των δασών" ή "Ο Άνθρωπος των δασών") που έγραψε ο Τσέχωφ (1869-1904) το 1889 και δεν έτυχε ευνοϊκής υποδοχής. Ένα μόλις χρόνο μετά, ο συγγραφέας, ξαναπαίρνει το γενικό καμβά της υπόθεσης και τον τροποποιεί. Έτσι, ο οικολόγος Χρουστσώφ, που ήταν ο πρωταγωνιστής, γίνεται ο Αστρώφ, ενώ ο Βοϊνίτσκι, ο θείος Βάνιας, καθίσταται κεντρικός μοχλός στην υπόθεση. Το νέο έργο, με τίτλο "Θείος Βάνιας" θα δει τα φώτα της σκηνής το 1899 σε σκηνοθεσία Στανισλάφσκι και με την Όλγα Κνίππερ, γυναίκα του Τσέχωφ, στο ρόλο της Έλενας.

Περισσότερα...

Κριτική | Ο Σωσίας

Κριτική | Ο Σωσίας

Στο "Σωσία" ο Ντοστογιέφσκι (1821-1881) διεισδύει στις σκοτεινές πτυχές της παράνοιας. Ο ήρωάς του, ο Γκολιάτκιν, κατατρέχεται από μονομανίες και η συμπεριφορά του χαρακτηρίζεται από νευρώσεις, διαταραχές ομιλίας και κίνησης, αδεξιότητες, ψευδαισθήσεις και ακατανόητο λόγο.

Περισσότερα...

Κριτική | Πατρίσια Χάισμιθ: εισαγωγή στο σασπένς

Κριτική | Πατρίσια Χάισμιθ: εισαγωγή στο σασπένς

Είναι ευτύχημα που η εγχώρια θεατρική συγγραφή γίνεται θεματολογικά εξωστρεφής και απελευθερώνεται από τα στεγανά του παρελθόντος, όπου όλα κινούνταν γύρω από έναν ελληνοκεντρισμό, συχνά νοσηρό και κοινότυπο.

Ιδού, λοιπόν, ένα παράδειγμα εξαίσιο: το έργο του κου Παναγιώτη Χριστόπουλου "Πατρίσια Χάισμιθ:εισαγωγή στο σασπένς" που παίζεται στο θέατρο 104 στον Κεραμεικό με πρωταγωνίστρια την κα Ρούλα Πατεράκη.

Περισσότερα...

Κριτική | Ο γλάρος

Κριτική | Ο γλάρος

Είναι αρκετά μεγάλο το τίμημα να γίνεται ο δημιουργός φορέας μιας εναλλακτικής ανάγνωσης ενός κλασικού έργου καταχωρημένο στη συνείδηση του κοινού ως αριστούργημα και δη με πλουσιότατη παραστασιογραφία. Κι αυτό γιατί κάθε νέα τεχνική για να έχει ανάλογο impact πρωτίστως θα πρέπει να στηρίζεται σε γερά υποκριτικά μεγέθη και όχι τόσο σε πρόθυμους ασκητές μιας θεατρικής πρακτικής, εν προκειμένω της φιλοσοφίας του Τhéâtre de Complicité που μας συστήνει ο κος Κώστας Φιλίππογλου.

Περισσότερα...

Κριτική | Τα πικρά δάκρυα της Πέτρα φον Καντ

Κριτική | Τα πικρά δάκρυα της Πέτρα φον Καντ

H άσκηση εξουσίας ως εργαλείο οικονομικής ισχύος, μέσα στα πλαίσια του πιο στυγνού καπιταλισμού, όταν παρεισφρύει στις διαπροσωπικές σχέσεις, και δη στις ερωτικές, καταλήγει σε προσωπική τραγωδία.

Η Πέτρα φον Καντ διάσημη και πλούσια ιδιοκτήτρια οίκου μόδας πάτησε επί πτωμάτων για να ανελιχθεί κοινωνικά και οικονομικά. Παρόλα αυτά, η ζωή της είναι κενή. Οι σχέσεις της με τους άλλους αποχρωματισμένη, χωρίς αισθήματα. Μόνη της συντροφιά η βοηθός της Μαρλέν, η οποία έχει αποδεχθεί αυτοβούλως το ρόλο ενός βωβού κι υποτελούς προσώπου.

Περισσότερα...

Κριτική | Ξαφνικά πέρσι το καλοκαίρι

Κριτική | Ξαφνικά πέρσι το καλοκαίρι

Τι συνέβη στην Cabeza de Lobo; Ο θάνατος του Σεμπάστιαν στο παραθαλάσσιο θέρετρο σκεπάζεται από πέπλο μυστηρίου. Μοναδική μάρτυς η ξαδέλφη του Κάθριν που καταδικάζεται στην τρέλα για να σιωπήσει. Το ένοχο μυστικό σκορπίζει φόβο και διεγείρει την εκδίκηση της καταπιεστικής μητέρας του Σεμπάστιαν που απαιτεί για την ανηψιά της λοβοτομή (Lobo). Πού θα καταλήξει η γνωμάτευση του γιατρού Τσουκρόβιτς που αναλαμβάνει να λύσει τον γρίφο;

Περισσότερα...

Κριτική | Λίλιομ

Κριτική | Λίλιομ

Μέσα στο φανταιζί κόσμο των καρουζέλ στα περίχωρα της Βουδαπέστης, όπου οι φτωχοί αναζητούν μια πρόσκαιρη απόδραση από τη μίζερη ζωή τους, αρχίζει η ιστορία του Λίλιομ και της Τζούλι. Ο πρώτος, ένας λαϊκός απατεώνας, με ρομαντική ψυχή, στα όρια της μικρής παρανομίας και του εγκλήματος που ονειρεύεται διαρκώς χωρίς αντίκρισμα. Η δεύτερη, μια ψυχή ταλαιπωρημένη και καταπιεσμένη από την ανέχεια, γραπώνεται από την απρόβλεπτη και αινιγματική προσωπικότητα του Λίλιομ για να σωθεί. Μεταξύ τους καμιά ομολογία έρωτα. Ανήκουν στους ανθρώπους που τα πάθη και η δυστυχία τους εξηγούνται επειδή ανάμεσά τους δεν υπάρχουν λέξεις που να εκφράζουν συναισθήματα. Έτσι αρκούνται στη βία. Ο Λίλιομ χτυπάει τη Τζούλι αλλά εκείνη δεν αισθάνεται απολύτως τίποτα. Απλά αγαπά και υπομένει σιωπηρά.

Περισσότερα...

Κριτική | Κρίμα που είναι πόρνη

Κριτική | Κρίμα που είναι πόρνη

Θα μπορούσε να θεωρηθεί, με μια πρωθύστερη λογική, ο Ίψεν της ελισσαβετιανής περιόδου, επί Καρόλου του 1ου. Ο John Ford (1586-1639) ποιητής και δραματουργός με έντονες πολιτικές ανησυχίες, στηλιτεύει  καταστάσεις βασανιστικά διαχρονικές, όπως τη διαφθορά, την υποκρισία στις κοινωνικές σχέσεις, τα κατώτερα ένστικτα των ανθρώπινου γένους και πως αυτά το καταδυναστεύουν μέχρι τελικής πτώσης. Ακτινογραφικός αλλά πάντα ξεκάθαρος και ωμός με σαφείς αποστάσεις από τη σαιξπηρική σύλληψη του τραγικού.

Περισσότερα...