Κριτική | The Goat or Who is Sylvia?

Κ. Π. Καράμπελας-Σγούρδας Κριτική : Κ. Π. Καράμπελας-Σγούρδας
Σχολιάστε πρώτοι! Κριτικές Τρίτων


“Η Κατσίκα, ή ποια είναι η Sylvia;” του Edward Albee από το Theatre Royal Haymarket του Λονδίνου

 

Κριτική του Κωνσταντίνου Π. Καράμπελα-Σγούρδα

Όταν στις 16 του περασμένου Σεπτεμβρίου έφευγε από τη ζωή ο Edward Albee (1928-2016), ο θεατρικός κόσμος θρηνούσε το τέλος μιας μεγάλης εποχής όχι μόνο του Αμερικανικού, αλλά του διεθνούς θεάτρου. Και δικαίως. Ο χαρισματικός Αμερικανός θεατρικός συγγραφέας και φιλάνθρωπος (το ίδρυμά του, The Edward F. Albee Foundation, ένα από τα σπουδαία κεφάλαια της ζωής του, από το 1967, στηρίζει νέους ταλαντούχους δημιουργούς), ασφαλώς δεν ήταν σε όλους αρεστός, ωστόσο υπήρξε ένας από τους διασημότερους της εποχής του. Η πλειοψηφία του κοινού, στάθηκε στο πλάι του, απολάμβανε το οξυδερκές, σαρκαστικό και τόσο δηκτικό του ύφος, τον αιχμηρό κοινωνικό του σχολιασμό και την κριτική του στάση απέναντι στον ψεύτικο καθωσπρεπισμό μιας ολόκληρης κοινωνίας, που προσπαθεί να δείξει ένα «καθαρό» και «ωραίο» πρόσωπο διασφαλίζοντας το image της, την ώρα που οι πράξεις της κάθε άλλο παρά επιβεβαιώνουν μια τέτοια αγγελική εικόνα. 

Τα βραβεία που απέσπασε υπήρξαν πολλά, αν και ουδέποτε τα κυνήγησε, όπως πολλές υπήρξαν και οι επιτυχίες του, με πρώτη, ίσως, το αριστούργημά του, «Who’s afraid of Virginia Woolf?» (Ποιος φοβάται την Virginia Woolf), του 1962. Έργα του έχουν παρουσιαστεί κατά καιρούς και στη χώρα μας, συνήθως με επιτυχία.

Περίπου μισό χρόνο μετά από τον θάνατό του, το Λονδίνο τίμησε τη μνήμη του με το ανέβασμα του θεατρικού του «The Goat, or Who is Sylvia?» (“Η Κατσίκα, ή ποια είναι η Sylvia;”), καρπό της ώριμης δημιουργικής του περιόδου, που πρωτοπαρουσιάστηκε στο Broadway, το 2002, όταν ο συγγραφέας ήταν εβδομήντα τριών ετών. 

Στις 20/5, παρακολουθήσαμε την παραγωγή του Ian Rickson, στο επιβλητικό Theatre Royal Haymarket, υψηλής αισθητικής θέατρο, που κτίστηκε το 1821 και στο οποίο έχουμε απολαύσει λαμπρούς ηθοποιούς και παραστάσεις στο παρελθόν: χαραγμένο ανεξίτηλα στη μνήμη μας θα μείνει το συναρπαστικό, κινηματογραφικής έντασης και παλμού, ανέβασμα  του «Becket» (Jean Anouilh), με πρωταγωνιστές τους Derek Jacobi και Robert Lindsay (1991). 

Ο Rickson, κατά την άποψή μας, επεξεργάστηκε και βρήκε την ουσία των τριών σκηνών που συναποτελούν το έργο (βεβαίως, δεν υπάρχει διάλειμμα στην παράσταση). Η διεισδυτική του ματιά έφερε καρπούς. Οι συνεργάτες του, PJ Harvey (μουσική), Rae Smith (σκηνικά και κοστούμια), Neil Austin (φωτισμοί), συνέδραμαν στη δημιουργία ενός σύγχρονου περιβάλλοντος, με ήχους και χρώματα της εποχής μας, μέσα στο οποίο ξετυλίχτηκε το κουβάρι της ζωής και οι ιδιοσυγκρασίες των πολύπλευρων ηρώων του Albee. Ο ίδιος, πιστεύοντας στο κείμενο, ενθάρρυνε τους ηθοποιούς του να εμβαθύνουν στους ρόλους τους, να φέρουν στην επιφάνεια το χιούμορ, τον σαρκασμό, αλλά και τις απόψεις πάνω στις διαφορετικές εκφάνσεις της ανθρώπινης σεξουαλικότητας. 

Ειδικότερα, τους τέσσερις ρόλους του έργου (τόσους μόνον χρειάστηκε ο συγγραφέας για να κτίσει έναν ολόκληρο κόσμο) κράτησαν οι Damian Lewis, Sophie Okonedo, Jason Hughes και Archie Madekwe. 

O δημοφιλής ηθοποιός, όχι μόνον από το θέατρο, αλλά κυρίως από τον κινηματογράφο και την τηλεόραση, Lewis στον ρόλο του Martin Gray, πενηντάχρονου αρχιτέκτονα, συζύγου και πατέρα, σε μια κρίσιμη καμπή της ζωής του, έπαιξε με υποδειγματική άνεση και στέρεα τεχνική τον ήρωα που απατά την γυναίκα του με μια κατσίκα. Καλείται να αποκαλύψει στην σύντροφο της ζωής του το γεγονός. Ο Lewis φώτισε τα όποια κωμικά, αλλά κυρίως τα τραγικά στοιχεία (αυτά είναι τα πιο σημαντικά) του έργου. Ενός έργου που ακολουθεί την γραμμή της αρχαίας ελληνικής τραγωδίας (ο Albee θυμάται ότι τραγωδία = τράγων ωδή, τράγος = αρσενική κατσίκα, και προσθέτει με νόημα τον εξής υπότιτλο στο έργο του: Notes toward the definition of tragedy). Ναι, ο Martin είναι ένας τραγικός ήρωα. Η φωνή του Lewis, και οι αποχρώσεις της, όπως και η κίνησή σου, ανάλογα με το τι σκεφτόταν και εξέφραζε ο Martin, αποκάλυπταν με άμεσο τρόπο πολλά συναισθήματα. Δεν ήταν μόνο η θεατρική εμπειρία του ηθοποιού που βοηθούσε την ερμηνεία του, αλλά κυρίως η οικειότητά του με το πνεύμα του ιδιότυπου έργου του Albee, τον  οποίον καταλάβαινε καλά ακόμα και στη μικρότερη λεπτομέρεια. 

Δίπλα του, στάθηκε πολύ καλά, η ικανή Okonedo, ερμηνεύει τον ρόλο της γυναίκας του, της Stevie. Χειρίστηκε με τέχνη αλλά και τεχνική την γλώσσα του Albee και το καυστικό του χιούμορ. Στη δεύτερη σκηνή, μαθαίνοντας για τη σχέση του άνδρα της με την κατσίκα, εισερχόμενη σε φάση υστερίας, σπάει σχεδόν τα πάντα μέσα στο σαλόνι, δείχνοντας έντονα τον θυμό της. Τι σκηνή! Υπήρξε ιδιαίτερα δραματική στο τέλος του έργου (τρίτη σκηνή), όταν αποχωρεί για να αναζητήσει με μένος την κατσίκα, την οποία τελικά φέρνει δολοφονημένη μέσα σε ένα σακί, το οποίο πετάει με δύναμη στο πάτωμα του σαλονιού. Πραγματικό σοκ για όλους, ακόμα για όσους από μας γνωρίζαμε το έργο. 

Ο Jason Hughes, γνωστός από τη δραματική τηλεοπτική σειρά του BBC με τίτλο «This Life» (1996), επωμίσθηκε τον ρόλο του Ross Tuttle, οικογενειακού φίλου και δημοσιογράφου, ο οποίος κατά την πρώτη σκηνή του έργου, ετοιμάζεται να πάρει συνέντευξη από το ζευγάρι. Υπήρξε πειστικός ως στενός φίλος του Martin και μάρτυρα όλων των δρώμενων μέσα στην οικογένεια. Σε στιγμές, θα μπορούσε να είναι τα μάτια και η σκέψη του κοινού. Ο μόνος που είναι σε θέση να αποστασιοποιηθεί από την κατάσταση έστω και για λίγο.

Ο νεαρός ηθοποιός Archie Madekwe σημείωνε κατά την εν λόγω παραγωγή το θεατρικό του ντεμπούτο. Με φλόγα, ευαισθησία και ταμπεραμέντο έπαιξε τον ρόλο του Billy Gray,  δεκαεπτάχρονου υπερευαίσθητου gay γιού του ζευγαριού. Κάθε του κίνηση και ματιά, κάθε του λέξη,  όπως και τελικά όλη του η έκφραση μαρτυρούσαν τη δυσαρέσκεια από όλα αυτά που βίωνε μέσα στο ίδιο του το σπίτι (θύμα των περιστάσεων). Με πόση απόγνωση και ταραχή βλέπει, κατά την τρίτη σκηνή, το σαλόνι, σαν βομβαρδισμένο τοπίο, κατεστραμμένο από τη μητέρα του (το δωμάτιο αντιπροσωπεύει απολύτως την διάθεσή του εκείνη τη στιγμή).  Λίγο αργότερα,  με νόημα χειρίστηκε τη στιγμή κατά την οποία έχοντας συνειδητοποιήσει ότι η οικογένειά του έχει καταστραφεί εξαιτίας της έλξης-πάθους του πατέρα του για μια κατσίκα, τον φιλάει ερωτικά, εκφράζοντας τα δικά του συναισθήματα. Αυτή η σκηνή, την οποία, κρυφά παρακολουθεί ο Ross, ακόμα και μετά από αιώνες θα παγώνει το αίμα των θεατών και θα ενεργοποιεί τη σκέψη. Εδώ, ο Lewis, ακολουθώντας τις υποδείξεις του Albee και του σκηνοθέτη του, αντιδρά με κατάλληλα χρωματισμένο θυμό: ναι μεν σαφώς απεχθάνεται την ομοφυλοφιλία, αλλά αποδέχεται δε τη δική του πράξη κτηνοβασίας. Ο συγγραφέας, που υπήρξε και ο ίδιος ομοφυλόφιλος, κάνει εδώ ξεκάθαρη τη θέση του και φέρνει στο προσκήνιο το προφανές συμπέρασμά του. Λίγο αργότερα, με πατρική στοργή, ο Martin αγκαλιάζει το παιδί του. Τι αντίθεση.

Από τους σύγχρονους, μόνο ένας Albee θα τολμούσε να κάνει τέτοιες παραθέσεις οδηγώντας στα όρια τους χαρακτήρες του και εξερευνώντας αντιδράσεις και πλευρές του ανθρώπινου ψυχισμού με τρόπους και τεχνικές ιδιαίτερες. Σκοπός του δεν είναι να αρέσει, δεν τον ενδιαφέρει ούτε καν τον απασχολεί αυτό. Θέλει να εκθέσει τα πράγματα όπως μπορεί να συμβαίνουν σε μια οικογένεια της διπλανής πόρτας. Να ενεργοποιήσει τον μηχανισμό της σκέψης του θεατή του (ή του αναγνώστη), ζητώντας από εκείνον να ξανασκεφτεί και να επανεξετάσει δεδομένες καταστάσεις και απόψεις. Αυτός είναι ο Albee. Πάντα θα μοιράζεται μαζί μας τις μύχιες σκέψεις του, το πάντα στοχευόμενο και έξυπνο χιούμορ του, τις πολυδιάστατες ευαισθησίες του, ενώ όχι σπάνια, αν χρειαστεί, δεν θα διστάσει να προκαλέσει, να σοκάρει και να προβληματίσει,  τολμώντας να θίξει θέματα που θεωρούνται ταμπού, απαγορευμένα και κρυφά. Έτσι θα συνεχίσει να ζει και να είναι κοντά μας μέσα από το έργο του. Και τούτο, όσο θα υπάρχει το θέατρο. Είτε μας αρέσει, είτε όχι.

 

Τελευταία τροποποίηση στιςΣάββατο, 08 Ιούλιος 2017 14:10
(3 ψήφοι)

Περισσότερα σε αυτή την κατηγορία:

« Κριτική | Αφέντης και Δούλος

Προσθήκη σχολίου

Βεβαιωθείτε ότι εισάγετε τις (*) απαιτούμενες πληροφορίες, όπου ενδείκνυται. Ο κώδικας HTML δεν επιτρέπεται.